Monday, October 14, 2013

Panangtaldiap Kenni Frank Richard Stockton

Maysa kadagiti piksionista nga intay pagraeman ket ni Frank Richard Stockton. Nalabit a saan nga am-ammo ti kaaduan isuna, ta saan a nalatak wenno saan a pagdidinnamagan ti naganna a kas dagiti dadduma a mannurat, ngem ti maysa kadagiti saritana ti maysa kadagiti kapipintasan nga ababa a sarita at all times, sarita a para kadagiti ubbing uray nanakman. Pinulpullon a tawen ti napalabas, ngem ti saludsod iti sarita agtultuloy pay laeng a saludsod, dipay nasungbatan agingga iti agdama iti laksid a nagadun a nangpadas iti a nangibuksil iti manon a henerasion.

Agam-amirisak met kadagiti sarita, ngem itoy nalatak a saritana, aminek a nagbalinak nga  appigud, awan ti pinal a masaok no di laeng mangkudkod ti di met nagatel a tuktok kabayatan iti agraraay nga isem. Imbaskagna ti parikut ti sarita ngem ti solusion itoy ket intednan kadagiti agbasbasa ta makaammodan a mangigibus.

Itay laeng nabiit, nagbasaak kadagiti saritana maipapan iti paskua—adda sumagmamano a saritana itoy. Agsapsapultayo ngamin iti naisalsalumina a sarita a maipapan iti paskua ta isu ti napapanawen. Nalagiptayo isuna, ni Frank Richard Stockton, ta kadagiti napalabsantayon a saritana, pinespesna met ti muging, iti ababa a pannao pinagpanunotnatayo iti husto.

Wen, maysa ni Stockton kadagiti mannurat a nangipasuli iti didaktiko wenno dagiti nasalimuot ken mammagbaga a sarita wenno dagiti sarita a saan nga umayon iti moralizing technique.

Ken ni Stockton, gutugotenna dagiti readers nga agpanunot iti rumbeng a mapasamak. Daytoyen ti istilona nga agsurat. Saanna nga ibaga iti sarita ti kayatna nga ibaga no di ket iladawanna ket makaammon ni agbasa a manginterpret no ania ti maitutop.  

Adu dagiti sarita ni Stockton. Maysa kadagitoy ti simmarut iti immatang dagiti adu a komentarista, kritika, nalaing iti analysis, ken dadduma a teoria ken aspeto iti literatura, ti saritana a ‘The Lady or the Tiger’. Ngem kadagitoy amin a sinurat, kritika, komentario, analysis, interpretation, ken dadduma pay ket saanda unay a nakaited iti makapatik-ab a paggibusan ti sarita. Agtultuloy latta, ken agnanayon latta a sibibiag ti saludsod:The Lady or the Tiger?

Iti sinurattayo iti daytoy met la kulom ken karaman iti koleksion iti Iti Duyog Ti Singasing II, nasuroken sa maysa a dekada ti napalabas, nairaman daytoy a saritana a kas ehemplo dagiti inawagantayo iti sarita nga awan iti paggibusanna. Open ending. Saan a naggibus. Inpatudonna kadagiti agbasbasa nga isunadan iti makaammo a mangigibus ti sarita—ta kas kunana iti paggibusan ti sarita: The question of her decision is one not to be lightly considered, and it is not for me to presume to set myself up as the one person able to answer it. And so I leave it with all of you: Which came out of the opened door - the lady, or the tiger?

If you liked this story, please let others know.

Isu nga adu ti mangayat ta nagpipinnasaanen no ania iti rumbeng a rumuar iti maluktan a ridaw, ti babai wenno ti tigre. Nagpipinnasaan, nga agingga itoy nga aldaw ket agtultuloy iti panagayat itoy a sarita, ta awan ngarud ti umno ken maitutop a sungbat ti saludsod.

Dina met imbaga ita ti naggibusanna no di ket impatudonnan kadagiti agbasbasa iti umno a paggibusan segun iti pannakaawatda iti sarita. Iti rigatna wenno ganasnan a, ta dagiti nanginterpret itoy a sarita, saan a maikaited makapnek a panagtik-ab. Ta kaaduanna ket kabukbukodan nga pannakaawat, analysis ken interpretation. Ngem kaasitgan iti riknak dagiti nangilawlawag babaen iti character analysis kadagiti agbibiag. Ta logical a sungbat no ammon iti kinaasino dagiti agbibiag ken ammom ti ugali ken tabasda, isu met iti pakaammoan ti kinataoda, ti ugalida ken panagdesdesision.  

Kastoy kadi dagiti open ending a paggibusan? Ay, saan laeng a mapespes ti muging iti kapapanunot iti rumbeng a paggibusan itoy no di ket saan a mabatok ti kaimudinganna ta daytan a talaga ti talugading ti sarita. Imbes a maray-awka, maganasanka, nairayoka, naimpluensiaan wenno aniaman, pinagpanunotnaka ketdi iti husto. Banag a naisalsalumina a sarita.

Isu a saan nga agkupas ti karisma ti literatura ta adda dagiti naputar iti yuyeng ti naadalem pampanunot. Ket kuna ni Brian Aldiss, “There are two kinds of writers: those that make you think, and those make you wonder.” Pinespesna ti muging amin a nakabasan kadaytoy a sarita.@





No comments: