Wednesday, March 21, 2012

Makaparegta Ti Literatura?

Makaparegta Ti Literatura?



Wen met, a! Makaparegta ti literatura. Saan laeng a makapasalibukag no dipay ket balbaliwanna ti karirikna (mood). Pagwerretenna ti panunot. Daytoy ti natakuatan ti sientista iti Basque Center on Cognition, Brain and Language a nangadal maipapan itoy. Naipablaak itoy a sinukisokna iti NeuroImage Journal, ti kalatakan nga agirakrakurak maipapan iti panagadal ti panaggunay ken panagtrabaho ti utek.

Adda dakkel nga akem ti literatura iti biag ti tao babaen iti panangitedna iti dakkel nga impluensia ken panagbalbaliw. Impluensia no kasano a sangoen ti tao ti agdama pakarikutan wenno kasasaad nga agturong iti nasirnaat nga aglawlaw. Panagbalbaliw manipud iti nakaikursongan a gayunggayong ket agturong iti kuko ti lawag.

Isu a napateg la unay ti literatura.

Ngem iti agdama, sumangsango iti binuntuon a lapped. Gapu iti sumsumiag nga itatayok ti panagdur-as ti teknolohia, bimmassit dagiti agessem iti literatura. Ad-addan a sangoen dagiti ubbing dagiti ay-ayam iti internet. Dagiti agtutubo, addadan kadagiti kangrunaan a social networking sites. Dagiti networking sites nga inawagan pay ti maysa a panagadal iti Unibersidad ti Pilipinas a kas nainlubongan a playground wenno lugar a pagay-ayaman, pakibinnoltitan, pakitintinnakunaynayan kadagiti pagayam ken naam-ammo laeng sadiay ngem saan iti personal.

Iti met maysa nga arungaing ti grupo dagiti mannaniw iti Katagalogan, lagidawenda la unay ta saandan a marikna ti kinapateg dagiti dandaniw kadagiti agtutubo iti agdama. Ngamin, inawagan kano payen dagitoy iti “boring” wenno “walang kalatoy-latoy” wenno saanen a makaengganio. Lalo la unay iti panagdengngeg kadagiti poetry reading. Isu a binaliwanda ti tignayda a mangallukoy (approach) kadagiti agessem ken uray saan babaen iti panangiruarda manen ti daan a kannawidan, a kas iti panangparegtada manen ti balagtasan. Ti balagtasan ket kapadana met laeng ti crisotan iti Pampanga ken ti bukanegan ni Ilokano.

Iti panagadal ti Basque on Cognition, Brain and Language, dagiti maagsaw a balikas – lalo dagiti balikas a tayutay ket pagwerretenna ti panunot ti asinoman a makabasa wenno makangngeg. Maabbukay ti rikna a mangammo ti nalawag a kaipapanan dagiti balikas. Kasla presko wenno sadiwa a kanayon ti eesseman a mangammo kadagiti kabarbaro a banag. Isu a maipan iti sango ti utek dayta nga aaresgaan. Dayta ti bileg ti literatura.

“The front part of the brain is activated and more resources in the cerebral process for this expression are employed with the activity that requires processing the abstraction of rhetorical figures of speech such as the oxymoron, which aim to communicate things that do not exist”, naisurat ti nasao a panagadal iti NeuroImage Journal..

Dinakamatda dayta tayutay nga oxymoron a kas ehemplo nga adda bileg ken guyugoy dagiti balikas. Tiliwenna ti atension iti asinoman. Ket pudno met a makapangato unay ti kiday apaman a mabasa wenno mangngeg dagiti tayutay. Kas iti nadakamattayon nga ehemplo ti oxymoron iti napalabas nga isyo daytoy a kolum.

A kas koma iti: Puraw a rabii. Addan ketdin puraw a rabii met? Adda a. White night, kunada met iti English. Wenno iti kaitutopanna iti literal ket napuyatan wenno saan a pulos a makaturturog wenno agnanayon a siririing – gapu iti nadagsen unay a pakarikutanna ken pakaburiboran wenno aniaman iti saanna a maiturturog.

Wenno iti maysa pay nga ehemplo: sibibiag-a-natay. Iti English, living-dead. Natay la ngaruden sibibiag pay, hmp? Adu dagiti maawagan a sibiag a natay lalo kadagiti biktima iti nagduduma a kita iti nakaam-ames a sakit; dagiti biktima iti inhustisia ken pannakairurumen iti kalintegan ti tao; ken dadduma pay a kaibatoganna a balikas. Kasta ti kabileg dagiti balikas a tayutay. Kasta ti kabileg ti literatura.

Iti ababa a pannao, kas iti nasukisok ti Basque on Cognition, Brain and Language, adda ti talugading dagiti a balikas a mangguyugugoy iti bukodda nga audience.@

Monday, March 05, 2012

Makaparegta Ti Literatura?


Wen met, a! Makaparegta ti literatura. Saan laeng a makapasalibukag no dipay ket balbaliwanna ti karirikna (mood). Pagwerretenna ti panunot. Daytoy ti natakuatan ti sientista iti Basque Center on Cognition, Brain and Language a nangadal maipapan itoy. Naipablaak itoy a sinukisokna iti NeuroImage Journal, ti kalatakan nga agirakrakurak maipapan iti panagadal ti panaggunay ken panagtrabaho ti utek.

Adda dakkel nga akem ti literatura iti biag ti tao babaen iti panangitedna iti dakkel nga impluensia ken panagbalbaliw. Impluensia no kasano a sangoen ti tao ti agdama pakarikutan wenno kasasaad nga agturong iti nasirnaat nga aglawlaw. Panagbalbaliw manipud iti nakaikursongan a gayunggayong ket agturong iti kuko ti lawag.

Isu a napateg la unay ti literatura.

Ngem iti agdama, sumangsango iti binuntuon a lapped. Gapu iti sumsumiag nga itatayok ti panagdur-as ti teknolohia, bimmassit dagiti agessem iti literatura. Ad-addan a sangoen dagiti ubbing dagiti ay-ayam iti internet. Dagiti agtutubo, addadan kadagiti kangrunaan a social networking sites. Dagiti networking sites nga inawagan pay ti maysa a panagadal iti Unibersidad ti Pilipinas a kas nainlubongan a playground wenno lugar a pagay-ayaman, pakibinnoltitan, pakitintinnakunaynayan kadagiti pagayam ken naam-ammo laeng sadiay ngem saan iti personal.

Iti met maysa nga arungaing ti grupo dagiti mannaniw iti Katagalogan, lagidawenda la unay ta saandan a marikna ti kinapateg dagiti dandaniw kadagiti agtutubo iti agdama. Ngamin, inawagan kano payen dagitoy iti “boring” wenno “walang kalatoy-latoy” wenno saanen a makaengganio. Lalo la unay iti panagdengngeg kadagiti poetry reading. Isu a binaliwanda ti tignayda a mangallukoy (approach) kadagiti agessem ken uray saan babaen iti panangiruarda manen ti daan a kannawidan, a kas iti panangparegtada manen ti balagtasan. Ti balagtasan ket kapadana met laeng ti crisotan iti Pampanga ken ti bukanegan ni Ilokano.

Iti panagadal ti Basque on Cognition, Brain and Language, dagiti maagsaw a balikas – lalo dagiti balikas a tayutay ket pagwerretenna ti panunot ti asinoman a makabasa wenno makangngeg. Maabbukay ti rikna a mangammo ti nalawag a kaipapanan dagiti balikas. Kasla presko wenno sadiwa a kanayon ti eesseman a mangammo kadagiti kabarbaro a banag. Isu a maipan iti sango ti utek dayta nga aaresgaan. Dayta ti bileg ti literatura.

“The front part of the brain is activated and more resources in the cerebral process for this expression are employed with the activity that requires processing the abstraction of rhetorical figures of speech such as the oxymoron, which aim to communicate things that do not exist”, naisurat ti nasao a panagadal iti NeuroImage Journal..

Dinakamatda dayta tayutay nga oxymoron a kas ehemplo nga adda bileg ken guyugoy dagiti balikas. Tiliwenna ti atension iti asinoman. Ket pudno met a makapangato unay ti kiday apaman a mabasa wenno mangngeg dagiti tayutay. Kas iti nadakamattayon nga ehemplo ti oxymoron iti napalabas nga isyo daytoy a kolum.

A kas koma iti: Puraw a rabii. Addan ketdin puraw a rabii met? Adda a. White night, kunada met iti English. Wenno iti kaitutopanna iti literal ket napuyatan wenno saan a pulos a makaturturog wenno agnanayon a siririing – gapu iti nadagsen unay a pakarikutanna ken pakaburiboran wenno aniaman iti saanna a maiturturog.

Wenno iti maysa pay nga ehemplo: sibibiag-a-natay. Iti English, living-dead. Natay la ngaruden sibibiag pay, hmp? Adu dagiti maawagan a sibiag a natay lalo kadagiti biktima iti nagduduma a kita iti nakaam-ames a sakit; dagiti biktima iti inhustisia ken pannakairurumen iti kalintegan ti tao; ken dadduma pay a kaibatoganna a balikas. Kasta ti kabileg dagiti balikas a tayutay. Kasta ti kabileg ti literatura.

Iti ababa a pannao, kas iti nasukisok ti Basque on Cognition, Brain and Language, adda ti talugading dagiti a balikas a mangguyugugoy iti bukodda nga audience.@