Wednesday, May 20, 2009

Nasken ti Panagridam


Iti panagkitak, saan pay a nakasagana ni Ilokano no maipapan iti sabali a dur-asan ti bukodna a literatura. Nalawag a mangigawid ti mapaspasamak iti naan-anay a panagtaeng ti kabukbukodan a literatura. Imbes koma nga aramaten dagiti dua a grupo dagiti limtuad a nagsasanga a kapanunotan ken karirikna, ad-adda ketdi a naiwayat ti dakdakkel a giwang iti nagbabaetanda. Banag a kunaek a saan sa a nasayaat ti maapit a sulbod a yawat kadagiti sumarsaruno a kaputotan. Imbes a rangtay ti makitam a talaytayen a pagsisinnabatan ken pagsisinnukatan iti kapanunotan ken panggep, sirib ken ammo, nagbaliktad ti situasion. Nagbalin la ket ngarud a naatap ti itedna a mensahe.

Daytoy ti nakaam-amak a punto: ti panagipatawid wenno panangipakita ti saan a panagkaykaysa iti sumaruno a kaputotan. Saan a nasayaat a makitkita ti kaadda dagiti paksion nga awan ti mayat a mangisuko ti bukodna a takder.

Ti narigat, makita dagiti mararaem a bimmaba iti takderda ken inuksobda ti kawesda iti pedestal tapno laeng mataraonan ti rikna ken magantil ti situasion.

Kadaksan la unay dayta mangdupir iti maysa a nagmaskara a saanna nga ibaga ti kinaasinona tapno nalawag a makita. Maskara itan ti nalatak la unay a piduten ti managayat iti awan mamaayna nga ay-ayam. Daytoy ti nangisit a paset ti internet, ti pannakabalin ti maysa a tao a mangaramat iti adu a nagan wenno kabal a mangilemmeng iti kinaasinona.

Ilokano laeng kadi ti nagsagrap iti giwang iti nagbabaetan? Nalabit. No mangibasartayo iti ehemplo, kunaentayo a nakaro ti saan a panagkikinnaawatan dagiti bigbigbigen a mannurattayo iti Tagalog ken iti English. Nabayagen daytoy. Ngem iti laksid ti saanda panagkikinnaawatan iti kapanunotan ken karirikna, makita pay laeng ti panagkuyog ken panagtiponda. Makita ida iti maymaysa nga ummong. Banag a din sa ket maipaayan iti bentahe iti bukod a laong. Ti laeng koma kapanunotan ti pagpingkian ti amin a di mairaman ti kinaasino.

Apay a mapaspasamak ti sagsagrapen nga indulto? Diak a maibuksilan no apay. Saanko nga ammo no apay. Diak a matarusan.

Nasayaat laeng ta iti agbaybayag, kas koma ita, timmaud ti baro a sulbod nga ammona ti mangkompas iti agsumbangir. Ngem bassit pay laeng ti bilangda. Narigat a madlawan no saanka a managpaliiw. Nupay kasta, awitda ti baro a kapanunotan a rumbeng a maipaayan iti atension ken panangayon. Awitda ti dakkel a kritisismo iti di panangipalubos a nawaya ken siwawaya. No awanda, makuna a saan a nasayud ti taray ti palpaliiwen nga urnos. No isipen a nalaing, narigat ti takderda a mangtimbang ken mangsala iti situasion, a mangpanunot a nalaing dagiti balikas nga isawangda. Nasken a makaay-ayo ken awanan iti punto ti panagidagem iti tunggal maysa.

Anansata, maisupadi iti tukiad dagiti awanan karirikna. Dakkel a dalluyon ti pinataud dagiti saan a makaawat. Ta ultimon iti award giving body ket saanen a nakalasat iti kontrobersia. Kasla pay ketdin naibaba ti panagkita iti kastoy. Nalaokan metten iti saan a maikanatad ti pammadayaw. Ti dayaw a yawat ket nasken a subadan iti yawat met laeng ti aggunggunay a ritual dagiti nalaing a mangpusipos iti kadena. No bilang pudno wenno buklen ti agdadata a di makitkita a paragapag, nasken ngarud ti panagridam. Nasken ti panangibayog ti kinapudno. Isu daytoy ti akem ti sabali a kummappengan a timpuyog tapno maliklikan ti yaannugot.

No awan ti asuk, awan la ketdi ti matemtem.#

2 comments:

VF said...

Nabayagen nga ur-urayek no ania met ti masaom Kabsat. Kadagupan kadagiti amin a nabasak maipapan iti nasaom a problema, daytoy laeng ti makuna nga addaan iti 'scholarly approach'.

But then, who is the ultimate culprit of this internet (media) circus? [tho we don't necessarily need to chase who-is-who, (again).]

Musta kabsat?

Ka Iddo said...

thanks, kabsat, ti ipapasiarmo, hehe

medio sumaysayaat metten...nakasarukod ken madlawko metten dagiti sumagid iti napigsa... agkompiuterak no aginanaak a pagna a pagna wenno exersise... muzta itan?