Saturday, May 31, 2008

Ania ti de kalidad nga edukasion?

Saan a mamingga a diskusion ti maipapan iti edukasion. Nagadu dagiti wagas ken kapanunotan no kasano nga idur-as ken ingato ti kalidadna a kas iti kidkiddawen ti sangalubongan a merkado. Ngem saan met a masirip iti husto a tun-oyen ti makunkuna a kalidad tapno nalaklaka a targeten ken danonen iti dinno a lubong a yanna.

Ta ania ti makunkuna a nangato ti kalidad nga edukasion? Ania met ti makunkuna a nababa ti kalidadna nga edukasion?

Maymaysa ti sungbat dagita dua a saludsod. No saan a mabalin nga isangdo wenno ilaban ti kita ti edukasion iti nainlubongan a merkado ken mas lalo no reject pay daytoy para iti bukod a pagkasapulan wenno lokal a kasapulan, makuna a saan a nakaragpat iti standard ti edukasion nga awit ti nagraduar.

Tumakder iti kaadduan ti de kalidad nga edukasion uray sadino a papanan. Saan a paatiw no di ket rumimbaw iti amin a kanito ken panawen. Agtultuloy a proseso ti de kalidad nga edukasion, saan a mamingga nga agpidut ken mangammo kadagiti kabarbaro a banag a mainayon iti sigud nga ammo.

Ngem kasanon no adda dagiti nanglinteg iti inda panangragpat iti edukasionda?

Kas koma dagiti naggatang iti dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a katuladna a proyekto iti eskuelaan. Ala , saantayon nga iraman ditoy dagiti ginatang a grado, lalo ti ginatang a diploma wenno dagiti nagtaud iti Recto University .

Rumbeng kadi nga ipaaramid iti sabali dagitoy a dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a rekitos ti asignatura wenno panagraduar?

Mayat man ken saan ti kaadduan, iti sistema ti edukasion iti pagilian, adda dagiti magatang wenno ipapaaramid ti estudiante a dissertations, theses, term papers, essays ken dadduma pay a katukadna a project iti eskuelaan. Nasaknap la unayen daytoy ken nabayagen a mapaspasamak. Maigapu daytoy saan laeng iti kinasadut ti estudiante no di pay kinaawan ti interesna nga agaramid, kaawan ti ammona wenno kaawan ti simrek kenkuana nga adal.

Ti rigatna, kalpasan a nagraduar ti estudiante a nagpaaramid kadagita a rekititos, inton makastrek iti trabaho, saanna nga ammo dagiti porporma dagiti nadumaduma a kita ti sinurat. Saanna nga ammo ti agsurat iti gagangay laeng nga essay wenno saanna pay nga ammo ti agsurat iti simple laeng a damag.

Itoy a punto, bimmaba ti kalidad ti edukasion a naikawes iti nagpaaramid. Sino ti akimbasol?

Madama a maad-adal ken maipagpagna tapno agbalin a linteg iti pagilian ti Senate Bill 2053, wenno ad-adda a maawagan iti “Academic Honesty Act of 2008” .

Ania aya daytoy?

Panangiparit iti panaglako ken panaggatang kadagiti dissertations, theses, term papers, essays, reports, research ken kanaig a projects kadagiti estudiante.

Rumbeng laeng, saan kadi?

No agtultuloy ti panaggatang ken panaglako kadagiti dissertations ken dadduma pay a kasapulan iti panagturpos, lalo a bumaba ti kalidad ti edukasion ti pagilian.

Nababa ketdin a, dayta multa a P10,000.00 ken pannakaibalud kadagiti maduktalan a naggatang ken naglako.

Nakapatpateg ti academic achievement iti pananggun-od iti ar-arapaapen a trabaho, nangato a sueldo wenno pannakastrek kadagiti nalalatak a pagtrabahuan a mangit-ited iti nangato a pasueldo ken adu a benepisio.

Ngem kasanon no ginatang dagita nga academic achievements?

Kadagiti napalabas a dekada, kalakaan amin a pakaaalaan iti masters degree ti maipapan iti field of study iti literature. Adu dagiti ready made a para itoy. Adu payen dagiti nasurat nga artikulo a mabalin a tuladen wenno yesmagel lattan. Ngem kadagitoy a panawen, manmanon san ti eskuelaan a mangayat a ti litertature ti field of study iti masters degree.

Iti napalabas a symposium a dinar-ayak, ti “IT Today”, naiyammo ti kasasaad ken pagturongan ti information technology iti agdama ken ania dagiti lapped iti naannayas a dur-asanna.

Nadakamat iti seminar ti “poor use in English” ken ti kinakurang ti ammo dagiti nagraduar a lapped iti panagdur-as ti IT.

Saan laeng nga IT ti agparikut iti poor use in English no di pay dagiti sabsabali a kurso.

Kasta met a saan laeng nga IT ti agproblema iti kinakurang iti ammo, no di sapasap a problema ti panagdur-as.

Ngem ti ad-adda a nakaawis iti imatangko ti natangken a panangisawang ti resource speaker iti Iluko: “Saanyo a gatangen dagita theses ken dissertationyo! No diyo aramiden a mismo, dakayonto met laeng ti aglak-am no addakayonton iti trabaho a diyo ammon ti kudkuditenyo.”

Iti IT ken uray kadagiti sabsabali pay a kurso, simple laeng dagiti theses ken panangdependar wenno panangipresentar kadagitoy babaen ti power point presentation. Ngem no masadut nga agaramid ti estudiante wenno talaga a dina ammo ti agaramid iti thesis wenno presentation ket gatangenna laengen, santo nagsao ken nagdependar, ania ngarud ti namnamaen a kalidad ti edukasion a naragpatna? Inton adda iti trabaho ket pagaramidenda iti technical writing wenno ania la ditan a sinurat, kasano nga ammona ti ar-aramidenna?

Adda iti ima a mismo dagiti estudiante, saan laeng kadagiti mannursuro, ti de kalidad nga edukasion. No saanna (estudiante) nga aramiden dagiti rumbeng nga aramidenna ket ipatulokna lattan kadagiti ginatang ken maipapaaramid, maysa a factor daytoy iti panagbaba ti kalidad ti edukasion ti pagilian.

Rumbeng laeng a suportaran ti Senate Bill 2053 no kayat nga itag-ay ken padur-asen ti kalidad ti edukasion ti pagilian. Narigaten no maulit nga addanto manen nalatak a programa iti telebision a makadakamat a maysa a diploma mill ti pagiliantayo.#

Thursday, May 29, 2008

Hunio manen!

Hunio, bulan ti kallaysa?


Apay ngata a papolar unay ti bulan ti Hunio a kas bulan ti panagkakasar? June Bride! Sadino ti nagtaudan daytoy a tradision? Apay a Hunio idinto ta mabalin met iti uray ania a bulan?

Binulod a tradision. Saan a kabukbukodan ni Pinoy daytoy. Binulodna laeng. Impluensia ngata, mabalin met a kunaen. Impluensia dagiti Romans. Agsipud ta ti Pinas ket predominatly catholic, ken ti sentro ti katolisismo ket iti Roma, posible a ti met laeng katolisismo iti nangimpluensia wenno nangitugot kadaytoy.

Iti innak panagsukisok maipapan itoy a bulan ti kallaysa, amin a nasagangko ket manipud kadagiti Romans daytoy a tradision. Ngamin, kadagiti Romans, bulan daytoy iti panagkakallaysa nga isu met ti bulan ni diosen ti kallaysa a ni Junio. Isu pay iti nakaadawan ti nagan ti bulan iti roman calendar. Kas pammadayaw ken ti ingpen a mangited ni diosen Junio iti naimbag a gasat, nasken met ngarud nga inda padayawan ti didiosen (dagiti agkallaysa). Ti katukad ni Junio, ni Hera, ket ti diosen ti puso ken pagtaengan, ken isu ti patrona dagiti “nanang” ken asawa a babai.

Iti Pinas, Mayo ken Hunio ken Disiembre dagiti papolar a bulan iti panagkakallaysa. Lalo la unay iti Disiembre. Disiembre ta kalabon ti linaon ti bulsa, gapu kadagiti bunoses, kalkalpas ti panagapit, ken kalukay ti kuarta iti sirkulasion. Iti Agosto, Setiembre, Oktubre ket kagawat a bulbulan isu a di unay papolar. Kairut met ti bulsa kadagita a bulan. Saan pay ngamin a panagaapit ta mangrugi met ngarud iti bulan ti Oktubre, Iti Nobiembre, bulan dagiti minatay, isu a saan met a nasayaat ta adda ti pilaw ken pakababalawan. Nasayaat met ti Enero ta baro a bulan ken baro a gasat. Lalo pay iti bulan ti Pebrero nga Aldaw dagiti Puso. Iti met Marso ken Abril, bulan a pagasisawan ti ngilin. Bulan a pagtinnagan ti semana. Isu agtinnag nga agtinnag iti Mayo wenno Hunio ti kaaduan a kallaysa.

Iti bukod nga eksperiensa, kadagiti sangapulo ket lima nga inanak iti kasar, sangapulo kadakuada iti nagkallaysa iti Mayo, dua iti Hunio ken dua iti Disiembre. Kadagiti berde ti utekna a nagsalsaludsodan, “panagaarbis” kano ngamin ti bulan ti Mayo. Panaguukrad dagiti sabong iti Mayo. Ket no sabong ti tungtongan, saan a maawan dayta balikas nga “arbis.” Ti sabong a nadigos ti arbis a ladawan, ket maikonektar kadagiti kakallaysa a kas metapora iti nasam-it nga ayan-ayat.

Nagduduma met dagiti pammati maipapan itoy. Depende no sadino a lugar. Ngem kadagiti pammati a “sangkalubongan” adda dagiti sumagmamano a di kayat nga aramiden, a kas koma iti panangisuot ti trahe de boda ken kumpleto nga aruaten daytoy sakbay ti kallaysa. Malasen kano ti agkallaysa.

Iti Pinas, malasen met ti agkabsat nga aglubbon iti bulan nga inda panagkallaysa. Malasen kuna dagiti dadduma. Ket kadagiti dadduma, aginnagawda iti gasat, kunada met. Wen ngarud, saan laeng a makaulaw no dipay ket lilibeg dagitoy a tradision ken pammati. Ngem, agpinal latta met, a saan a dakes no agtungpal wenno sumurot iti agus tapno awan iti pakapilpilawan. Tapno awan iti makuna ti nakaikamangan.

No adda dagiti malasen, adda met dagiti buenasen a pagteng, siempre, di met maikkat daytoy a. Kas koma a nabuenas kano ti nobia, no sakbay iti kallaysa wenno sakbay a rumuar iti balayda ket matmatanna pay a nalaing ti bagina iti sarming. Psychologically, kunaen met a reflection daytoy, pannakisarita ti bukod a bagi a mangrugin ti aldaw ti panagbalbaliw ti biag. Sumagpaten iti naestadoan, ket nasken nga amirisen ti bagi nga itoy nga isasagpat ket adu met dagiti agbalbaliw a bambanag iti biag. Adu dagiti aramid, pagesman, luho ken kayat idi balasang (wenno idi baro) a saanen a maiparbeng iti naasawaan. Isu a dayta a panagsarming ket panawen dayta iti pannakisarita ti bagi. Ket no di sisasagana, adda pay ti panawen nga agsanud no kayat iti agsanud.

Buenasen met ti kakalkallaysa no sumangpetdan iti pagtaengan ket warisan ida iti bagas. Tapno nalablabon ti grasia a sumangbay kadakuada. Ngem saan ngata a nabuenbuenas dagiti manok kadayta nga aldaw ngem dagiti nagkallaysa? Dagiti manok a nagtuktok kadagiti inwarsi? Masaludsodko laeng a.

Ketdi, makapaisem no kua daydiay yuuli dagiti kakalkalaysa iti agdan. Masapul kano nga aggiddanda nga umaddang tapno agtunosda. Wenno umuneg iti balay no awanen dayta agdan. Well, agtunos a kanayon dagiti agasawa nga addaan iti nakem, saan? Dagiti awan manaknakemna, dagiti dipay simmangpet a nagballog a nakem a, awan a talaga iti panagtinnunos. Isu a napateg met la unay iti panangamiris ti bagi, dagiti annak, no ‘sinanakemdan’ sakbay iti inda iseserrek iti naestadoan.

Kadagiti met dominante a panunot, a kas iti maysa kadagiti inanakmi iti kasar sadiay La Union, inkissiim ketdin ti ina iti anakna a babai a no umulidanto kano ket umun-una tapno isunto ti matungpal! Asus! Imbag la ketdin, a naigawidko ti sidingan a dilak, ta dandanin naikaglis a nangibaga iti “kunsintidora!” Apay a dina bagaan ti anakna nga aggiddanda tapno agkatunosanda, saan?

No petsa met ti saritaan, otso, disiotso, ken beinte otso ti papolar. Nagsinninggalut kano ket dayta otso a tanda iti sinninggalut. Mabalin met ti dies, beinte ken treinta. Makunami met, apay adda ketdin malas nga aldaw? Ket suerte ta ti tao met laeng iti mangaramid iti iti sumaruno nga aldawna.

Aniaman a tradision, pammati ken kustombre iti kallaysa, mas importante met laeng iti panagtutunos. Daydiay level ti rikna ken kapanunotan ket adda iti maymaysa a level. Daydiay nakapokus ti awareness para iti dur-asan ken pagsayaatan ti pamilia ken dagiti annak. Ti nairut kinapudno iti tunggal maysa dagiti agassawa ti sekreto ti dinto agkupas a langenlangen dagiti agassawa.

Ket daydiay met itatalliaw wenno isasallabay iti sabali ti kangrunaan a rason iti panagsina ken pannakarakrak ti binangon a pamilia. Liklikan koma iti ‘suma-kabilang bahay.’

Ngarud, aniaman a bulan, iti panagkallaysa, mamati man wenno saan kadagiti tradision, kostumbre ken pammati, laglagipen koma a kanayon iti panangpatalinaed ti kinaasino, maysa nga ama, maysa nga ina, ket ti responsibilidad a naipatong kadagiti abaga ket akmen iti amin a puso ken rikna, iti nagan ti pamilia ken iti Dios.

Happy wedding manen kadagiti kaudian nga inanakmi iti kasar, da Mhel Garma iti Cabugao, Ilocos Sur ken Lei Lutrania iti Baguio City. (kitaen ti ladawan iti baba... )##

Monday, May 26, 2008

Garma-Lutrania nuptial photos

(MHEL) GARMA-(LEI) LUTRANIA NUPTIAL

It’s started with an affable smile to each other sometime and somewhere in the past, followed by unsurpassable friendship, unforgettable dates, sweet relationship and sealed their love ‘I do’s” in May 10, 2008 at the Baguio Cathedral. The following photos quite witness the solemnity of their wedding ceremony...





Nagan, nagan!

No ababat’ nagan, adayot’ pakaribukan



Ania ti pagdumaan ti atiddog a nagan ken iti ababa? Dakkel. Narikut a paggidiatan. Makaulaw. Uksobenna ti adu a babawi. Dagiti babawi a di maiturturog iti adu a rabii. Parasay dumteng ti sennaay wenno saibbek a mangpisang ti makapleng nga ulimek ti kaltaang ti rabii. Saan laeng a dumteng iti korte iti pagdumaan no dipay ket pukawenna ti panawen. Balitok met ngarud iti tunggal oras. Ta iti tunggal oras, adu dagiti agtuktok nga opurtunidad a nasken koma a tukmaan nga insigida. Maminsan met la ngarud nga agtuktok ti opurtunidad. No daytoy ket timmayaben wenno napalusposanen, saanen nga agsubli kenka daytoy ta naikutanen ti sabali. Saanen ng a umay kenka mangulit. No agsubliman bilang, saanen a kas iti sigud. Saan met a mabalin a kunaen nga agurayka biit opurtonidad ta tarimaanek la bassit ti naganko, dimo mabalin a kunaen. Saan a mabalin a pagurayen. Saan a mabalin nga igawid kabayatan iti panangasikasom dagiti timmaud a a parikut a pinarnuay iti atiddog a nagan.

Atiddog a nagan. Parnuayenna ti parikut? Saan laeng a ti mismo a makinnagan no agbiddut. Uray dagiti nagannak kenkuana ket agparikut. Uray dagiti titsersna ket agparikut. Uray dagiti employer no sumrek ti trabaho no addaan iti sulsulit ket ipalapalna ti resume. Uray dagiti empleado ket masemsem iti kaatiddog a nagan gapu iti kinakurang ti espasio a pangisuratan. Ngem ti kakaruan nga agsagaba iti kinaatiddog ti nagan ket dagiti pre-school teachers. No adu ken nakaat-tiddog ti nmagan, marigatanda a mangisuro ti ubing a mangsurat ti naganna. Ket no maisuratna met bilang, gapu iti kinaatiddogda, daydiay laonen ti maysa a linia nagbalinen nga uppat no dipay ket dandani mapno ti papel. No dadduma, addanton ti kuestion namber three, agisursurat pay laeng ti naganna ti ubing. Posible met laeng nga uray dagiti nagannak ket adda latta met ti dumteng kadakuada a panaggudeng a panangisurat iti atiddog a nagan. Pagangayanna, dayta a biddut ket inulsan iti dakdakkel manen a biddut.

Ania ti biddut iti atiddog a nagan? Ania ti bentahe ti ab-ababa a nagan? Nalaklaka a dumteng ti panagbiddut ti at-atiddog a nagan ngem ti ab-ababa. Ad-adayo ti panagbiddut ti ababa laeng ti naganna.

Kas pagarigan koma daytioy a nagan ti am-ammok: Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura. No kastoy ti kaatiddog ti naganna ti anak, iti pay laeng panangirehistro, nakamisuoten ti empleado ti registrar office gapu iti kaatiddog iti isuratna. Lalo no agkurang ti espasio iti pangisuratanna. Iti rigatna iti amin a karirigatan, no nagbiddut iti uray maysa laeng a letra kadayta atitiddog a nagan, nalpaskan anak, dimtengen kenka ti parikut. Isu a nagadu ti court proceeding maipapan iti pannakasimpa ti nagan. Mano ti magastos iti court proceeding iti family court? Dakkel a gatad dayta. Dayta nagan iti ngato, pudno a nagan ti tao dayta. Gapu ta nagatiddog ti impanagan dagiti dadakkelna, ta nagbalin nga uso ti atitiddog ken komplikado a nagan, ket adda met ngarud ti sulsulit ti anak nga agisurat iti atiddog a nagan, inusarna laerng ti Perceverandine Antoinette. No dadduma, ikkatenna payen ti naud-udi. Ket no dumikar ti sulitna, laengen ti isuratna. Nangrugi ti pangaramatna kadayta manipud idi adda pay laeng iti elementaria. Ket idin ta nagreduar iti Bachelor of Science in Nursing, sapulen ti eskuelaan ti birth certificate. Ditoyen a natakuatan a ti kumpleto a naganna ket Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura. Ti eskuelaan dina kayat a dadaelen ti recordna wenno sukatan ti nagan ti maysa a tao no awan ti pammalubos ti korte. Panaglabsing met daytoy. Ti laeng Family Court ti mangibilin iti pannakasukat ti nagan babaen iti panangkiddawna iti Solicitor General a patgan koma ti opisinana iti pannakaurnos ti nagan ti nagapela. No napagtung-ed ti SocGen Office, bilinenna met ita ti civil registrar a patganna ti kiddaw ti makinnagan a masukatan ti naganna. Santo pay laeng masukatan ti nagan. Atiddog a proseso Adu a kuarta ti mabusbos. Naitantan ti panagraduar. Naitantan ti panagsapul iti trabaho. Sapay no di arapaap piman ti anak ti agabrod. Ngem gapu iti kinaatiddog ti naganna a dina met inaramat iti amin a kanito, naisarsarak iti indulto.

Parikut ti DECS ti atiddog a nagan. Sigsigud ket saan a kidkiddawen dagiti titser ti certificate of live birth (birth certificate) dagiti ubbing nga agenrol iti elemntaria. Ngem gapu iti kinaadu iti pannakasukat ti nagan ti ubing inton agturpos ket madadael met ngarud dagiti dokumento a publiko ti DECS, kiddawenda itan daytoy a sertipiko.

“Siak pay ket ti makabasolen, ading,” reklamo ti inenterbiuk a titser ti gred wan, ken dina kayat iti mainaganan, “no apay kano a diak insurat ti nagan ti anakna a kumpleto idinto ta idi inyenrolda ti anakda, ti laeng dua a nagan ti insuratda,” insennaayna.

Ti record ti DECS ket maysa a pampubliko a dokumento. Saan a mabalin a doktoren daytoy. Saan a mabalin nga isnopikan. Saan a mabalin nga sapitan. Saan a mabalin a kurangan wenno saan a mabalin a nayunan. Panaglabsing daytoy.

Ti maysa pay a dimteng a parikut, ket ti ispeling dagiti nakaat-atiddog a nagan. Ayna, amaya, Addanto pay ti Maryella Krizzelionne Kriztofer Jozzabelle a nagan. Ket iti laeng maysa a letra iti panagbiddut nga insurat, nakaaramiden ti panagbiddut ti makinnagan. Kumplikado nga ispeling. Daydiay inanakmi iti buniag, pasaray agpinnabasol dagiti agassawa no ania ti rumbeng a masurot. Aprilinne wenno Aprilyn? Babai ti mangipapapilit iti immuna. Idinto ta irikiar ti lalaki ti naudi. Agenrolen ket ti inanakmi ti buniag iti Day Care Center. Rugiandan a sursuroan ti anak nga agsurat. No ni babai ti mangisuro, isurona ti Aprilinne. No ni met lalaki ti mangisuro nga agsurat ti anak, usarenna met ti Aprilyn. Pagangayanna, naulawen ti anak. Dinan kayat ti agsursuro pay nga agsurat. Insingasingmi a mapanda mangala ti certificate of live birth iti National Statistic Office (NSO) wenno iti opisina ti Civil Registrar. Sinurotda ti balakad. Ket natakuatanda laengen a ti nakarehistro a nagan ti anakda ket Baby Girl Abrilyn. Ket ania pay nay, tuloy latta a, ti pinnabasol! Pati nurse a nangisurat ti nagan idi naganak ti ina idiay ospital ket nadakamat iti inna panagbiddut.

Dayta prefix a Baby Girl, Baby Boy, Honey Girl, Honey Boy ken dadduma pay ket nadlaw ti NSO. Ngem kadagiti dadduma ( saan amin) nga addaan iti prefix a kakastoy ket dida met ngarud ikabkabil dayta kadagiti dukomento a pirpirmaanda. Nalabit nga iti panunotda, apay a Baby Boy wenno Baby Girl ti isuratmo dinto ta agtawenka metten iti nalabes a duapulo wenno tinedier metten? Wenno adda payen ti apokom iti tumeng? Saanen a baby. Ngem biddut daytoy! Lalo kadagiti dukomentado a papeles a kas iti eskuelaan ken iti trabaho. Iti trabaho saan a mabalin a dimo ikabil dayta Baby Boy wenno Girl iti iti SSS, PhilHealth ken dadduma pay a record. Ta inton kamatem ti benepisiom, pangalaendaka pay nga umuna iti certificate of live birth, kuestionarandanto dayta a banag. Dimtengen ti di naliklikan nga induto.

Ti maysa pay a dimteng a parikut ket ti panagaramat ti Maria ken ti Ma. Santo pay la sumapit dayta Marya. Ta ania ngamin aya ti pudno a nakasurat iti inrehistro ti anak? Daytoy koma ti masurot. No Ma. wenno Maria wenno Marya. Daydiay klasmetko idi, ti isursuratna a naganna, Marita. Gayam iti pudno a naganna, Maria Rita. Nagparikut isuna.

Ti nakita a misspelled iti nagan ket ti panagaramat ti letra “H.” Adda idi ti panawen a nagbalin a fashion ti nagan a kinaadda ti letter “H” a kas ti Bhenjamin, Jhonathan, Mhelinda, Bhelinda…kdp. Kalpsan nga itinnag dayta letra “H” ta saanen nga uso, nadadael metten ti record ti nagan ket dumteng ket dumteng dayta parikut iti court proceeding.

Fashion. Trend iti pamnagpili iti nagan. Yantangay ta naaayat la unay ni Pinoy iti agtutulad ken sumurot iti makunkuna a fashion, iti saan nga umno a panagaramat nagtinnag la ket ngarud a dakkel a biddut.

Mano a court proceeding iti pannakasukat wenno pannakatarimaan iti nagan iti civil registrar a rumrumuar iti linawas ditoy TAWID NEWS MAGASN? Saan laeng a sangapulo wenno saan nga ab-ababa iti 540 iti tinawen wenno addaanen iti saan a nakurkurang ngem 5,400 a court proceedings sipud pay naipasngay ti Tawid! Kastoy ti kaaduna.

Ania ti pagdumaan ni Fe Ty ken ni Perceverandine Antoinette Chrysanthemum Magnolia de los Concepcion Buenaventura wenno ni Maryella Krizzelionne Kriztofer Jozzabelle Batungbakal? What’s in a long name anyway? #

BARINGKUAS

Ti 24th Cordillera Day Sadiay Abra



Suportan koma ti probinsia ti Ilocos Sur ti 24th Cordillera Day a napasamak idi Abril 23-24 sadiay Poblacion, Baay-Licuan. Mairanud ti probinsia ti pagsayaatan a tamingen ti nasao a pasken. Ti panangsaluad ken pananglapped ti Pacific Minerals a mangminas ti kabambantayan ti Capcapo.

Apay a nasken a suportaran ti probinsia ti nasao a pasken? Ania ti pakairanudanna? Nasken a suportaran ti probinsia ti Ilocos Sur iti pananglapped a panagminas dagiti ganggannaet a kompania kadagiti bambantay iti Abra. Ta no mapasamak iti panagminas, maapektaran a nakaro ti probinsia ti Ilocos Sur, nangruna dagiti ili nga addaan iti karayan a sumuso iti Karayan Abra a kas iti Banaoang, ken dagiti tributario iti Narvacan ken Sta. Maria, ta ditoy iti ruaran ti rugit ti minas. Matay la ketdi dagiti karayan ken tributario. Awanton iti makalapan. Maapektaran dagiti pagasapulan dagiti umili. Kangrunaanna, kumiddit ti danum iti Karayan Banaoang a pagtaudan ti de-bomba nga irrigasion. Iti panawen met ti katutudo, posible met nga agdinakkel dagiti karayan a mangpataud iti nakaro a layus a buyogan iti nakaro a panagluyak (siltation). Napasamaken kadagiti napalabas a tawtawen ti nakaro a layus ngem di bumurong a dumteng pay iti nakarkaro a sagrapen no makalbo dagiti bantay santo makali. Namak payen no ti aramaten daytoy a minasan ket open pit mining? Kumiddit ti danum.

Iti napalabas, iti pannakadadael ti rangtay iti Banaoang, saan a nailaksid ti rason a dinalapus ti dakkel a kayo ti rangtay malaksid iti napegges ken nangato a danum ti layus. Saan a masasaan a maulit daytoy wenno nakarkaro pay.

Saan laeng a basta kaaldawan iti ragragsak iti mapasamak a dua nga aldaw a Cordillera Day. Maysa a napateg nga aldaw a mangtaming ti masakbayan ti Abra wenno ti sibubukel a Cordillera no dipay ket mairaman met ti Ilocos Sur.

Umad-adu dagiti nagaplay a mayat a mangminas kadagiti kabambantay iti Cordillera. Iti agdama, addaanen iti 66% wenno 1.8 million nga ektraria ti naaplayan a minasen dagitoy a gangganaet a mining giants. Gapu iti nalukay a mining policy ti gobierno, ken no matuloy daytoy, agsagrap met ti probinsia iti nakaro a didigra a parnuayen dagitoy a minasan. Saanto laeng a sanikua iti madadael no dipay ketdi addanto la ketdi dagiti agbuis a biag. Ket no madadael dagiti sanikua ken pagsapulan, rumigat la ketdi ti biag. ##

Friday, May 23, 2008

The Sweet Potato Story

iti muging ti pakabasaan iti text...




The Sweet Potato Story

Kulibangbang



Naala ti ladawan iti Baluarte Zoo, Vigan City

Friday, May 16, 2008

Pinidut a Kritiko

Adda napidutko iti komento ni xanga...daytoy man....


Halimbawa, si Jaime Agpalo, Jr., na isang mahusay na manunulat sa maikling kuwentong pambata ay kilalang Ilokanong manunulat. Dahil sa pamantayang nalikha o kanon ng panitikan, nag-adjas siya rito upang mapabilang sa sinasabing kanon. Ang likhang-sining niyang pinamagatang “Marapait” (sunflower) na tungkol sa mga bulaklak ng Benguet na orihinal na nasulat sa Ilokano ay binago’t sinalin sa Filipino. Gayunpaman, ang ispirito ng kultura ay nanatili dahil sa paglalatag ng mga terminong vernakular, na kapansin-pansin na sa binigay na titulo ng akda. Upang manatiling mabisa ang akda, marapat na maingat ang tagasalin nito para hindi mabago ang kanyang esensiya. Mas mainam kung ang may-akda ang talagang magsasalin sa kanyang obra dahil siya at wala ng iba pa ang mas may higit na kaalaman sa kanyang gawang sining na siyang ginawa ni Agpalo. Bilang patnubay, isinasaalang-alang pa rin ang mga pamantayang pambansa at pampanitikan.

Para sa pangkalahatang detalye