Saturday, October 04, 2008

EO 156, Port Irene ken Port Salomague


Awan makitami a loop holes iti Executive Order 156 tapno saan a yimplimentar ti Bureau of Customs (BoC). Nalawlawag pay ngem agmatuon ti pannakaisurat daytoy: “The importation into the country, inclusive of the Freeport, of all types of used motor vehicles is prohibited…” Inclusive the freeport, kunana la ngaruden. Ket saan a maawagan iti loop hole daytoy ta sapasapen, aminen a puerto ket maipariten iti agimport kadagiti used vehicles wenno dagiti second hand a lugan, lalo kadagiti van a reconditioned ken agipugso iti nangisit nga asuk. Adda commitment ti Filipinas iti sangalubongan maipapan iti nadalus nga angin ng angsen. Ti Port Irene a sakupen ti Cagayan Export Processing Zone (CEZA) ket karaman itoy a ban. Saan koma nga agimmumulagat wenno agindiadiammo iti linteg ti BoC tapno dina yimplimentar daytoy a linteg. 2002 laeng daytoy a naaramid, ngem apay ketdin a kasla nalipatan ken aginlilipat dagiti agrebbeng?

Kas kalawag ti agmatuon ti exception, a dagiti laeng personal use dagiti returning residence or immigrant, dagiti aramaten dagiti diplomatic corps babaen ti pammalubos ti Dept. Foreign Affairs. Ken mairehistroda a dagus dagitoy.

Ngem saan met a masursurot ti EO 156 a pinirmaan ni Executive Secretary Alberto Rumulo idi Disiembre 12, 2002. Umalingawngaw latta ti Port Irene a serkan dagiti luxury cars ken dagiti used cars a maiparit. Umalingawngaw latta a control dagiti dadakkel a tattao iti Cagayan ti importasion. Dagiti tattao nga addaan iti kapetna iti gobierno.

Idi agtapos ti dekada 1990s, nagraira dagiti used cars manipud kadagiti nadumaduma a nasion, lalo iti Korea ken Japan. Nagbalin a basuraan ti pagilian dagitoy a daan-a-napintaan laeng ken na-reconditioned a luglugan. Isu a naaramid ti EO 156. Ngem agingga kadagitoy nga aldaw, makakitatayo pay laeng kadagiti imported used bus iti ima dagiti pribado – a saan met a kameng ti diplomatic corps wenno returning immigrants no di ket kas tourist bus ken for hire.

Sungsungbatan ti pagilian ti commitmentna iti sangalubongan maipapan iti pollution ken iti global warming no agtultuloy ti panagraira dagitoy a used cars. Panunoten koma nga adda ti Republic Act No. 8749 otherwise known as the Philippine Clean Air Act (CAA) of 1999 ket naaramid tapno ipromot ken protektaranna ti aglawlaw ket law-angna kontra iti prolusion a manipud kadagiti asimbuyok dagiti lugar ken kaarngina (among other). Dayta kaarngina (among others) ket karaman met dagiti incinerators, a maiparit nga usaren dagiti amin a nadudur-as a nasion, ken ipappapilit dagiti sumagmamano nga investors nga aramaten ti Pinas.

Ti importasion dagitoy a luxury cars, used vehicles kalaksidan iti exemption ket patayenna ti industria ti panagaramid iti luglugan. Nagadu dagiti agar-aramid iti lugan iti pagilian. Saan laeng a dagiti dadakkel ken am-ammon a manufacturers no dipay ket ad-adu pay ti bilang dagiti small scales. Dagitoy a kompania ken dadduma pay nga agar-aramid ket matay ti productionda gapu kadagitoy nga ismagel. No matay dagitoy a kompania ditoy pagilian, makissayan met ti buis nga agtaud kadakuada. Maawanan ti trabaho dagiti nakaad-adu a trabahador kadagitoy. Adu ti agbisin a pamilia. Saantayo koma a liplipatan nga idi nagraira dagitoy a used cars a naaramid a public utility vehicles ket nagserra ti kadadakkelan a kompania nga agar-aramid ti passenger jeep, ti Sarao Motors, a maysa nga icon iti kalsada ti pagilian. Nagserra dagiti babassit nga agar-aramid kadagiti bus, ta timmaud dagiti imported a van a nagbalin a garage wenno for hire.

Iti importasion, dagiti laeng babaknang, dagiti makuna a maimpluensia iti agbibiag. Dagiti laeng makuna a babakang iti bumakbaknang idinto ta agkiraos latta ti buksit dagiti annak dagiti tattao a ‘babassit.’

Ket kunaenmi, isu ngata a sinupiatda (mararaem a diputado) ti singasing ti diputado ti Ilocos Sur a panagbalin ti Port Salomague a Freeport ta ibagada nga agbalin a kakompetensia ti Port Irene. Ania a kakompetensia nga ibagbagada? Kakompetensia iti bulsa?

Iti opinion ti Solicitor General itay nabiit, a karaman ti CEZA ti EO 156. Awan ngarud ti rason pay a saan a yimplimentar daytoy.

Aprobaranyo ti panagbalin nga export processing zone ti Port Salomague ta pagrang-ayan ti sibubukel nga umili IS, IN ken Abra. Awan ti kinnompetensiaan a makunkuna ta amin ket kayatna iti rumang-ay ti ilina ken ti biagna. ##

No comments: