Tuesday, July 15, 2008


Tungtongan-papolasion: Agtugawkayo ta Isut’ Maiparbeng


Agtugawkayo iti sango ti maymaysa a lamisaan ken pagsasaritaan no ania iti kasasayaatan amin nga addang ta daytoy ti maiparbeng nga aramid dagiti nanakem. Saan ketdi a maysanmaysa mangited iti opinionna a masansan a madadaddael met ngarud nga addang ken awan kaes-eskanna a pateg ti katay iti panangsolbar ti nadaras unay a panagadu ti papolasion. Idian koma dayta pinnangatoan iti kiday ken tinnallikudan iti dalikepkep ta iti mata dagiti ubbing, iladladawan laeng dagiti tignayyo iti saan nga umiso nga aramid iti manakem.

Serioso a banag iti daras a panagadu ti papolasion. Iti Asia, ti Pinas ti kanangatoan ta addaan iti 2.%. maika-12 metten ti nasion a kaaduan iti papolasion, 88.7 milion. Adu unayen dagiti matmatay nga inna iti panaganakda ta 10 iti inaldaw; dagiti kayyanak a matmatay, ti 473,000 nga abortion wenno panagpaikkat iti 1.4 million nga unwanted pregnancies. Saan a nakakatkatawa a banag daytoy. Ket saan a makatulong itoy a banag iti panangpipinnangato ti isbo dagiti pulitiko ken ti simbaan (katoliko). Agapapadakayo nga addaan iti panirigan no kasano nga imanehar ti papolasion ngem apay a saankayo nga agsango iti maymaysa a lamisaan tapno pagsaritaan ti kasasayaatan amin nga addang?

Ti kunayo ngata, dayawendakayo dagiti ub-ubbing a nakatuon dagiti matada a kadakayo iti inkay panagsusupring ken panagaramid iti saan a nasayaat nga addang nga inda tuladen?

Serioso a parikut ti panangmanehar ti papolasion. Iti mapaspasamak a surbey iti nga iwaywayat ti website ti yahoo.philippines, 84% dagiti responde (kabayatan a sursuraten daytoy) iti mamati a ti kinaadu ti papolasion iti maysa a rason iti kinakurapay ni Pinoy. Iparangarangna daytoy a serioso a banag iti pannakaipaset ken pannabiang ti sibubukel a papolasion itoy nga isyu. Ket iti saan a panagtunos dagiti addang dagiti agilinlinteg ken ti simbaan ket ipaayna laeng iti kurimed a ngayemngem ken pananakaikkkat iti panagraem iti liderato iti yaaalut-ot iti pudpudno nga isyu, nga isu dayta ti kinakurapay.

Saan koma a maaramat daytoy nga isyu a barengbareng no di ket tratoen koma a kas kangrunaan iti amin ket kitaen ken solbaren tapno maliklikan iti pannakakatay dagiti adu nga inna, dagiti adu a maladaga, ken maliklikan iti unwanted pregnancy.

Panawenen iti panagkaykaysa. Adun a danum iti limmasat iti sirok ti rangtay ngem dipay napasamak dayta panagkaykaysa iti sango ti maymaysa a lamisaan. Dagiti koma addang a saan laeng a mangibunga iti positibo a solusion no di ket addang a mangited pay iti naimbag a ladawan iti mata dagiti sumarsaruno a dadaulo iti man simbaan ken iti gobierno, kadagiti agtutubo ken lalona la unay kadagiti ub-ubbing.

Panawenen nga idian ti panagkanyakanya addang. Panawenen iti panagkaykaysa. Ta no saan a mapasamak daytoy, saan met a mapasamak iti nasayaat a pannakamanehar ti papolasion ket rumigat a rumigat latta ti biag. Umaddakayo a kas maiparbeng…

Ti ladawan ket ti MEMORIAL FOR THE UNBORN CHILD iti Pacdal Circle, Baguio City.##

2 comments:

Ka Iddo said...

kasda la ubbing nga agaapa dagiti sinal-it

Amado I. Yoro said...

Sarurongak man ti mensahe daytoy a sinurat. Panagdadapag iti maysa a lamisaan, panangibutaktak ti pudno a kapanunotan.

Rumbeng unay a kasta la koma ti simple a mapasamak tapno makita, matimbang ken masurot iti KANGRUNAAN A PRIORIDAD a sanguen ken solbaren.

"Meeting of the mind" ti awagko ditoy. You can disagree or agree, ti nasken, mangeg ken maikkan ti kaibatogan dayta nga idea. Ania ti plan of action. Ania ti NUMBER ONE priority of the majority among those in the meeting.

Ket no dayta kinnangato ti isbo kas nadakamat ditoy, out of place dayta.

No ti kinnasirib ti magna, manen out of place dayta. Ti makita a problema ditoy ket diay kinakurapay ti panagbiag [poverty]; ken ti napardas a panagdakkel ti populasion [population explosion].

Ti solusion a biroken ditoy ket saan a kinasirib, saan met a diay kaatiddog ti isbo. Ti kangrunaan a masapul ditoy, iti bukodko a panirigan, ket diay praktical a solution.

Panagmaymaysa. panangisaad iti priority.

No ibaga ti simbaan a saan a mabalin ti family planning, ania ngarud ti suggested remedy apo obispo?

No ibaga ti gobierno a gapu iti kinakurang ti trabaho, ania ngarud ti suggested remedy Mr. Government?

No ibaga ti masa a gapu iti kinakurang ti programa ti gobierno para iti gobierno lokal, ania ngarud ti nasayaat nga aramiden dagiti masa?


Iti nanumo a kapanunotak ditoy, maadal, matimbang, mapagtitinunongan, ken maikkan ti prioridad, manen, ti pagkaykaysaan ti majority.

Majority rules always prevail, kunada.

Ket no kanya kanyang a kunada ditoy.

Nunca, senior. Awan mapasamak.

Tinnudo, pinnatudon, agpobre latta ni Angkuan. Bumlad latta met ti populasion.