Saturday, July 05, 2008

July, national nutrition month


Maika-34 a tawen a selebraran wenno idarirag ti sangkapagilian ti bulan ti Hulio a kas nutrition month babaen iti Section 7 ti Presidential Decree Number 491, wenno ti ad-adda a maawagan iti Nutrition Act of the Philippines, a kunana, “The month of July shall be designated as NUTRITION MONTH, for the purpose of creating greater awareness among our people on the importance of nutrition…”

Ti termino a nutrition ditoy ket saan laeng a taraon iti bagi… “malnutrition retards mental and physical development of our children, weakens their resistance to infections resulting in unnecessary lose of human lives through high infant and child mortality rates; studies indicate the infants and young children, pregnant and lactating women and nursing mothers are most vulnerable to malnutrition;

Nakasentro ti sangkapagilian a pannakaikampania iti pagsayaatan ti nutrision iti "Wastong Nutrisyon ni Mommy, Siguradong Healthy si Baby!" Itoy a sangkapagilian a selebrasion ket maipokus iti maternal nutrition, tapno maksayan ti bilang dagiti matmatay nga ubbing.

Wastong nutrisyon ni baby. Saan ngarud a mailaksid ditoy a kas kangrunaan a pokus ket dagiti masikog ken agpaspasuso. Itoy a programa ti gobierno, maikampania iti sapasap a pagilian dagiti isyu maipapan iti pagsayaatan iti panagpasuso a mismo ti inana iti bebina babaen iti mismo a susona wenno breastfeeding. Ta itoy a panawen, inabaken ken nalatlataken dagiti naibote a gatas a kas taraon dagiti bebi ngem ti breastfeeding. Banag a dakkel la unay a biddut a panirigan dagiti inna daytoy a banag. Awan iti kas iti suso ti ina nga itaraon iti bebi. Maiyadal pay kadagiti inna no kasano ken ania iti aramiden tapno matun-oyan ti umno a nutrision iti wenno kadagiti annakna.

Dagiti dadduma pay a nakalinia a paset ti selebrasion ket ti panangilawlawag kadagiti inna kadagiti pammati maipapan iti panagsikog wenno myths of pregnancy. Karaman met itoyen dagiti rumbeng nga aramidem tapno maliklikan iti tinawen a panagsikog. Ta ngamin iti tinawen a panagsikog, apektaranna la ketdi ti programa wenno ti umno a nutrision kadagiti annak ta ad-adun no kua ti agbibingay iti taraon nga ipaay. Isu a saan laengen a nutrision iti mapagsasaritaan no dipay ket karaman iti panangsirip ken panangliklik kadagiti timmaud a rason no apay a saan a magun-od iti makapnek a resulta ti tinawen a selebrasion iti laksid iti nasuroken a tallopulo a tawen.

Nasken koma iti naqsaknap a panangsuporta kadatoy a programa ti gobierno. Saan laeng koma nga itoy a bulan no dipay ket iti amin nga aldaw iti tawen.

Ti malnutrion ket maysa a serioso a banag a nangapektar saan laeng a dagiti minilmillion a tattao no dipay ket ti mismo a gobierno. Iti sibubukel a lubong, ti pagilian ket kabilang kadagiti sangapulo a naapektaran iti malnutrition.

No agsawen ti report ti UNICEF. manipud iti 1996 agingga iti 2005, ti Pinas ket addaan iti three million a malnutrition nga ubbing. Itoy a tawen a 2008, mapattapatta nga immadu la ketdi iti unay iti bilangda.

Iti report met ti Food and Agricultural Organization, kunana, "Malnutrition in the Philippines is caused by a host of interrelated factors – health, physical, social,
economic and others. Food supply and how it is distributed and consumed by the populace have consequent impact on nutritional status…"

Lalo ita a krisis iti bagas, manamma iti itatayok ti bilang ti dagiti malnourished nga ubbing iti pagilian.

Ket tapno maksayan no di man malapdan ti bilang ti malnutrision, saan laeng koma a ti gobierno laeng iti panagidarirag itoy no di ket amin koma nga umili. Maseknan ti amin ditoy. Saan laeng a dagiti inna no di ket amin amin koma nga umili ket maited ti sangagasut a porsiento a pannakipaset tapno maikkat ti Pinas iti listaan dagiti sangapulo a kaadduan iti malnourished nga ubbing. ##

No comments: