Sunday, June 15, 2008

"Panamon, Pinas?

Karaman ti Pinas kadagiti pinakakurap a pagilian iti Asia. Iti scale of 10, immabuten ti 9, segun iti surbey nga inwayat ti Hong Kong-based Political and Economic Risk Consultancy (PERC) itay napalabas a bulan. Ti kurapsion iti pagilian ti puon ken gapu ti panagrigrigat ti kaadduan nga umili idinto a bumakbaknang latta dagiti nabaknang. Lalo ket di pay masibbolen ti kinangina dagiti gagatangen. Lapdan daytoy ti panagdur-as.

Iti laksid a maibilang daytoy nga immoral nga aramid, naruay latta dagiti parintumeng ken panagakkub kadagiti dua a dakulap a buyogan ti kidem, iti dumog wenno tangad, no di man iti dir-i dagiti amen ken alleluia.

Iti trabaho, makasursuro ti empleado nga agkurakot no mabaybay-anda nga agaramid. Nasayaat laeng no kagudua ti mapan iti PR ken kagudua met ti mapan iti RP. Ngem kadagiti kurimed a transactions, awanen ti kukua ti RP. Kastoy ti katadem ti getteng dagiti alimatek iti takdang. Awan ti mapasamak a transaction no awan ti mapan iti PR. Di bale nga awan ti mapan iti RP basta adda mapan iti PR.

Tinto pay mismo a gobierno ket awanan iti sinseridad a mangiddep iti apuy. No adda man maireport, dagiti laeng babatting nga ikan a sinubuan iti nakadadakkel nga appan tapno makuna nga adda naaramidan dagiti makedngan. Dagiti dadduma a maireport, no di man buoten ti kaso, agpukaw a kasla asuk.

Ti kinaawan ti agipulong ken pagpulongan ti makitkita a panagpukaw iti lamisaan ti maysa a mangyabayab iti dilpat ti apuy ti kurapsion. Agipulong? Asino? Pagpulongan? Asino ken sadino?

Awanto met laeng ti banagen ti impulong ta di met masinuo no asino ken sadino ti pagpulongan. Baliktad itan ti yabayab ti angin. Daydiayen agipulong iti kurapsion ti makasuan ken maisapulan iti adu a kaso tapno maserregan ti ngiwatna. Kadagiti baliktad ti bitukana, kumuribot laengen wenno agdoble-kara. Ti kaso ti panagipulong itan ket kasla duydoy a nadulduldol agingga iti nadudolen ket makauman a denggen iti naglalaoken a bamban kada alupasi. Pagangayanna, nakangangan ti nagpulong iti nagbitinanna a tali ti kinapiman.

Pulong? Nailasagen ti saan a panagtimek. Standard practice. No agtimekka, bang! May you rest in peace. Nasayaat no sika laeng, ngem mairaman met dagiti kameng ti pamiliam ken asideg a kabagian. Asino ngarud ita ti mayat iti indulto? Kadagiti opisina, awan ti agtimek tapno inton agaramid, awanto met ti agtimek. Ta no aniaman ti inaramidmo iti padam a tao, isu met laeng ti mapasamak kenka. What you see, what you hear, leave it here. Isu nga agtultuloy latta ti isem ti panagkurakotan manipud iti serkan agingga iti naalpombraan ken de-erkon a lugar.

No adda man agtured, ti bukodna nga anniniwan ti kangrunaan a depensaanna ta manamnama ti character assassination kenkuana, nga ultimo ngata kikit wenno anniniwan ket maisapulan iti uttot. Makutkot amin a nagunegna agingga iti adda masapulan a lemmeng a buyokna, daytanton ti tumpuar ket magaburanen ti kangrunaan nga issue agingga a kasla agbalinen a kasla adobo a taba ti baboy nga agyegyegyeg. Pagangayanna, imbes a bida ti nagpulong, isun ti kangrunaan a kontrabida. Posible a mapukawna ti trabahona. Marugitan ti naganna. Maibaba ti kinataona. Marabngis ti dayawna.

Physical evidence ti sapulen ti korte. Ngem iti kurapsion, adda ketdin gunggong wenno nalimbong ti ulona nga inna ibulsa dagiti pinagilona? Physical evidence. Prove it. Sue me in court. Sungbatak iti proper forum. Gagangayen dagita a balikas a kanaig ti kurapsion. Adda kadi met aya ebidensia iti under the table? Ket no adda naikurimed nga ebidensia, matayka met iti character assassination.

No agpulongka, imposible a dinaka balsen ti impulongmo. Nasayaat laeng no makimisaka nga adda kapas dagiti abut ti agongmo ngem ti maituladka kadagiti nagpukaw lattan a kasla asuk ta dagiti makaammo iti asuk ti panagpukawmo ket kapadam metten a nagpukaw. Nabilbileg, wen, nabileg unay unay ti bales ti bagyo ta uray la agsagawisiw ti umatiberret nga angin wenno uray la agtornado.

Hudas. Narigat met ti mangliput iti katrabahuan. Ti gayyem. Ti ninong wenno ninang. Narigat ti mangliput iti boss. Lalo pay a narigat a kagaten ti ramay ti nangsubo kenka. Pagangayanna, dayta nakita a kurapsion, usaren met a para iti pagimbagan tapno awanen ti pakabasolan a panaghudas. Who wants to betray anyone? Isu a kakaasi ni Juan. Ta nagbalinen dayta a binatog a “Who wants to betray any Juan?”

Aggastoska met iti kaso. Makerrasan ti petaka imbes a manayonan. Ti equation: no agpulong, makerrasan; ket no saan, manayonan ti linaonna. Isu a kumpet iti saan a panangikaskaso ti nangngeg ken nakita a kas kasimple ti wan plas wan, ekuals kaasi ni Juan.

Kastoy ti kinarakaran ti kurapsion ti pagilian iti agdama. Papanamon, Pinas?#

2 comments:

Anonymous said...

kasasaadtayo kabayan ket kunam la no tay kanser a nakapagramaram, imbag pay ti kasta a sakit ta no nasigudam a pinutol adda pangnam-namaan ti pannakakettelna ngem ti gudgod a mangrun-runot kadatayo, limmasagen! ken kasla sa ketdi matawid wenno agakar ti nasakit a kasta ta uray dagiti uken a kurimaong iti takem kas met la kapigsa ti panaggayadgadda kadagiti kalin-linnukunda iti bimmalitok a dugmonda...

su nga et-etantay ti panagbarikestayo!

Ka Iddo said...

yet-et latta a, ti barikes, kailian, bareng a no di magsat, hehehe!