Friday, December 22, 2006

PARA ITI REKORD (ken reserts)

Ne, 40nan ti Literatura Ilokana iti Baguio


Wen, maika-40 a tawennan idi Nobiembre 14. Daytoy ti nakapuy kadagiti daduma pay nga etniko, iti saanda a panangusar ti bukodda a dila ken literatura iti sadinoman a papananda. Ngem kabaliktad ni Ilokano. Uray dinno a paset ti lubong, pagtuboan man ti saluyot ken saan, awitna ken parangrangennanto latta ti bukodna a dila ken literatura.

Mai-4 a dekadanan, sipud idi immuna a nabuangay ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano idi Nobiemre 14, 1966. Dagiti napili nga opisial: Rodrigo Manongdo, presidente; Luis D. Corpuz, bise presidente; Orlando B. Cabotaje, sekretario; Alselmo M. Corpuz, tesorero; Lorenzo Cacanindin, PIO; adbayser ni Flora C. Manongdo.

Dua tawenen ti gunglo dagiti mannurat iti Siudad Dagiti Saleng idi naangay ditoy siudad ti kaunaan a panagsapata ti GUMIL Filipinas idi Oktubre 19, 1966, ken napasamak sadiay Baguio Technical School, nga itan ket University of Baguio.

Idi dekada 70 ken pakauna ti 80, limtaw dagiti kabarbaro a nagan ti mannurat nga Ilokano: Jaime Luzano, Pedrito Sanidad, Bagnos Cudiamat, Peter La Julian, Peter La. Guardia, Francisco Quitazol, Pete Aromin ken dadduma pay.

Maika-29 ti Hunio 1987 idi nareorganisa ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano babaen iti salinong ti GUMIL Filipinas. Naawagan iti GUMIL Baguio, babaen iti panangidaulo ni Bagnos G. Cudiamat, presidente; Pedrito L. Sanidad, bise presidente; Josephine Iwatani, sekretaria, Marietta Ramolete, tesorera; Myrna Rodrigo, auditor; Clarita Sumahit ken Eusebio Tanicala, Business Managers; PIO ni Reynaldo Cadangen. Mammagbaga da Peter La. Julian, Atty. Aurelio Galacgac, Tolentino Opiniano, Beth Opiniano, Jun Biniegas at Oscar Tibayan. Kameng da Jaime M. Agpalo, Jr., Junie Cowat, Elvira Iwatani, Jaime Luzano, Charlie Pinto, Arlene Soriano, Alvin Tanicala, Art Tibaldo at Elma Valdez. Aktibo ti gunglo iti panangparangpaya ti Literatura Ilokana ken campus journalism babaen iti panangangayda kadagiti seminar workshop, ken dinar-ayan dagiti nadumaduma nga estudiante ti Baguio City National High School, Baguio Colleges Foundation (High School at College Department), University of Baguio, Baguio Central University (college at high school department).

Maika-28 ti Hulio 1988 idi nareorganisa ti GUMIL. Nairaman dagiti agnanaed iti Probinsia ti Benguet. Isu a nawagan iti GUMIL Baguio-Benguet. (Saan a paset ti Benguet ti Baguio City. Ti siudad ket addaan iti kabukbukodan a charter.) Dagiti opisial: Rogelio Salibad, presidente; Reynaldo Cadangen, bise president para iti Benguet; Pedrito L. Sanidad, bise presidente para iti Baguio City; Avelina Jackie Acoba Ver, sekretaria; Tolentino Opiniano, tesorero; Bagnos Cudiamat, auditor; Domiciu Cimatu, Jr., PIO; dagiti dirtektor, Peter La. Julian, Jaime Agpalo, Jr., Nonoy Pizzaro, Atty. Ruben Corpuz, Atty. Nap Fernandez, Primo Agatep, Delfin Pacio, Bobby Gutierez, Carol Gamiao ken ni Oscar Tibayan a mammagbaga. Aktibo ti GBB. Nangiruar pay ti presidente iti maysa a magasin ti TRIBU MAGAZINE ken maysa a pagiwarnak, ti TRIBU NEWS tapno adda iti pagipablaakan dagiti kameng kadagiti sinuratda. Ngem iti ipupusay ti presidente, naisurot iti tanemna ti magasin ken pagiwarnak. Nanglaylay met ti gunglo.

Idi maika-9 ti Abril 2000, iti Room 203 ti Baguio Colleges Foundation, nareorganisa ti GBB. Dagiti opisial: Clarito de Francia, presidente; Reynaldo Cadangen, bise presidente; Cecil Peta-Kuan, sekretaria; Dr. Priscilla S. Macansantos, tesorera; Alexander Quitoriano, Auditor; Bagnos Cudiamat, Bus. Manager; PIO si Jaime Agpalo, Jr; direktor da Francis Macansantos, Tolentinio Opiniano, Avelina Jackie Acoba-Ver, Jimmy Laking, Jenny Agpalo, Rodrigo Manongdo. Mammagbaga da Peter La. Julian, Jaime Luzano, Atty. Renato Fernandez at Judge Rodolfo Manzano. Naaddaan iti monthly news letter ti GBB a naawagan iti “PASIKING.”

Kalpasan iti lima a tawen, 2005, nareorganisa manen ti GBB, babaen iti panangipangulo ni Zaldy Galuz. Malaksid ken Rodrigo Manongdo a kameng ti direktor, buklen ti agdama ita a GBB dagiti drama scriptwriters ken dramatista iti radio. Dagiti dadduma pay nga opisial: Luvimin T. Aquino, bise presidente; Lety A. Aquino, sekretaria; Lolita J. Mananes, tesorera; Remedios Balderas, oditor; Teresita Calay, PRO; Mary Jean Castro, Virginia Alasaas ken Claire Sabiano dagiti Business Managers; Fernando R. Alvarado ken Lilia D. Sato ti kameng ti direktor; da Jena C. Almoite ken Daisy Lou Caburnay ti muses; mammagbaga da Clarito de Francia ken Peter La. Julian; ken mammagbaga legal ni Hues Rodolfo Manzano. (Nasao ni Peter La. Julian itoy nagsurat, a nagikkaten a kas mammagbaga ti gunglo.) ##

10 comments:

Alvin C. Tanicala said...

I was in the 1987 meeting. Thanks for posting.

jim agpalo, jr. said...

Agyamanak met, Ading Alvin iti isasarungkarmo ditoy nanumo a kamaligko... sarungkaram met koima daytoy: http:www.tawidnewsmag.qwadro.com
wenno ag-emailka man...(adda iti profile ti email adko)...

ariel said...

Ka Jim:
Nagpintas ta ipalagipmo kadagiti sumaruno a kaputotan ti puersa ken enerhia ti pakasaritaan ti Literatura Ilokana iti lugar dagiti saleng.

Dayta a panagipalagip ti masapulmi, dakami nga adalan maipapan iti kinabaknang ti Literatura Ilokana ken--iramanmi metten--ti Literatura iti Amianan.

Ngem adda koma kiddawek: anian ti napasamak iti Institute of Iloko Culture iti St Louis University? Nabuangay ti Institute idi 1957 (awantan sa pay a biag, idi?) segun iti "Dallang" ni Dr Foronda, partikular iti footnote # 55? The institute's founding, in my opinion, would broaden the reach of Ilokano literature in Baguio and thus, antedates the founding of the writers associations (and there has been a number of them, as you wrote).

Agyamankami, apo, ket kablaawandakayo iti nakaragragsak koma a panagngilinyo iti pannakaipasngay ti mannubbot.

jim agpalo, jr. said...

Diak pay la naiyanak idi nabuangay dayta, Ka Ariel, hehehe!

Diak pay nangngeg dayta. Ngem ketdi, dagiti agsursurat iti Iluko iti school paper ket da Renato Fernandez ken ni Felino Lorente (per Pedrito Sanidad info). Nagsardeng ti pluma ni Fernandez idi abogadon, idinto ta nageditor ti SLU Research Journal ni Lorente agingga pimmusay... damagekto ken gayyemtayo nga Ike Picpican nga editor itan ti SLU Research Journal kadayta a banag...

ken yes, mabalin nga adda ammo ni Alvin kadaytoy a banag? Kas kameng ti alumni ti SLU...

ariel said...

ala man, ngarud, ka jim. ken kasano ngata ti agsuskribir iti research journal ti SLU? mabalinmo a pakidamag? DTA--dios ti agngina. Naurnos ken narang-ay a baro a tawen para kadagiti amin nga agbasbasa iti blogmo.

Alvin said...

Manong: Ita laeng nga mangegko iti dayta nga Institute of Iloko Culture. Bassiten iti mannurat iti iloko nga aktibo ditoy Baguio. Malagip ko ni, Dios ti aluad na, Bagnos Cudiamat, isu laeng iti aktibo a agsurat iti iloko para iti SunStar Baguio. Ni Atty. Fernandez ket maestrok met idi ngem saanen sa nga aktibo iti iloko literature. Adda met kiddaw ni Butch Macansantos, maysa a Palanca Awardee para iti daniw, a maadaan koma exposure manen iti iloko literature.

ariel said...

Alvin:
Nangngegkon daytoy--ken naadalkon iti libro, daytoy nga institute, kas iti nadakamatko a sors, daytay libro ni Dr Foronda a "Dallang." Ngem gapu ta saantay pay met unay nataengan, pakasaritaan kadatayo daytoy. Nalabit, dagiti mangisursuro ken agad-adal idiay kadagidi a panawen ti pannakaipundarna ket ammoda. Ngem no sadinno ti yanda ita, diak ammo. The archivist of St Louis U should know--or at least, should have some documents about this institute. Sayang ngamin no ditay mapagsisilpo ti pakasaritaan ti literaturatayo. Even the chancellor of UP Baguio, Dr Precy Macansantos, is rightfully an Ilokano, and is a writer and mathematician. She is the wife of Butch. There are other professors of UP Baguio who could help, like the Com Arts Dean, Prof. Beth Calinawagan whose expertise is on the intersection of Ilokano as lingua france in Ilokos and Amianan & public governance. What we need to do is help each other, I suppose.

Happy new year, Alvin--and Ka Jim.

jim agpalo, jr. said...

nalukag manen ti Iloco studies iti UP babaen ken ni Prof. Beth Caliwanagan idi October ken intextna kaniak... aktibo dayta a profesora no maipapan iti Iluko...isu ti founder ti GUMIL Union Christian Coillege idi 1980's sakbay a napan iti UPBaguio...

Ni Ka Butch ket aktibo ita para iti Amianan Lit...wenno rehional a literatura, with the Baguio Writer's Group headed by Manang Beth Lolarga-Fernandez... sakbay ti paskua, adda manen ti poetry readingda sadiay Radio DZWT... ngem nagpakaasiak a diak pay la makibiang gapu iti personal a rason: pilpilitennak ni apo padi nga agsubli a kas writer ngem madikon... huston ti pagiwarnak nga imatonak...

ALVIN: mabalinmo latta met agkontibiut iti newsmag, ading... bisitaen ditoy websitena: http://www.tawidnewsmag.qwadro.com

Alvin said...

Ariel ken Jim,

Ni manong Butch ket mentor ko. Nakaduak isuna idi nangisuroak iti literature idiay BCF. Ada met imbitasyon na nga sumaliak iti writer's guild da ngem diak nakapan. Padasek manong nga agcontribute it newsmag nu ada napintas nga article nga maisurat ko. Medyo naglatin iti panagsuratko. Happy new year!

jim agpalo, jr. said...

ALVIN: kasta aya, ading? ne, ket nagpintasen nonagisuroka iti literatura iti BCF? Ti maikadua a poetry reading session nga inatendarak ket iti bcf idi 2000 with Frank (Francis)Cimatu, sipud idin, tinawenen dayta a maawisak a mangibagi iti Iluko ken Pangasinense. Laeng ta diak makasao ken makasurat iti nalinteg a Kankanaey...

mangisursuroka pay la ita?