Monday, August 21, 2006

PNAGAY-AYAM ITI PORMA TI DANIW KEN KADAGITI BALIKAS

PANAGAY-AYAM ITI PORMA TI DANIW KEN KADAGITI BALIKAS

Hmn, maliplipatan met daytoy a topiko nga ituloy. Sapay no di nasurok a pitogasut a kita, tipo, istilo, porma, device, etc…etc…basta maipapan iti daniw a kayatko a suraten.

Napianto la nga ilibro.

Napianto la nga ipadawat a libro kadagiti mangisakit iti libro.

Ti Cinquain.

Iti Makata.com nga intay pagipospostean kadagiti daniwtayo iti Iluko, Filipino ken Pangalatok, adda sadiay a mabasa ti CINQUAIN.

Idi saanak pay laeng nga agipabpablaak kadagiti daniwko, circa 1985 agpababa, ay ket, maysa kadagiti paboritok nga estilo ti cinquian.

Idi ngamin agtutubotayo pay laeng nga agikur-itkur-it kadagiti daniw ket essemantayo dagiti narukod ken porporma ken estilo dagiti daniw.

Maysa kadagiti paboritotayo ti cinquain. Paboritotayo pay a rebisaren ti pormana lalo no agay-ayamtayo kadagiti balikas. Ta ti daniw ket maysa laeng met ket a panagay-ayam kadagiti balikas a saan ket a panagpanunot kadagiti balikas a kas naynay a kunaen dagiti dadduma a mannaniw.

A, ditay pay la nga ammo idi a cinquain gayam iti pangnagan kadayta a porma ti daniw.

Ta ania aya ti cinquain?

Cinquain is five line poem.

Ngem saan a bastabasta five line laeng ta addaanda iti rukod dagiti linia.

The traditional cinquain is based on a syllable count.

line 1 - 2 syllables
line 2 - 4 syllables
line 3 - 6 syllables
line 4 - 8 syllables
line 5 - 2 syllables

Kastoy man ti rukod dagiti linia.
Ngem no kayattayo a baliwan dayta porma, wenno idobol, kastoy:

1st line – 2
2nd line - 4
3rd line - 6
4th line - 8
5th line - 2
6th line - 8
7th line - 6
8th line - 4
9th line - 2
10th line 8

Iti Liwayway Magasin a naessem met iti rukodrukod kadagiti ipablaakda a daniw, maitugotan latta a rebisado dagiti porma nga iruarda. Adda ti nagtaudanna a porma. Kaadduan dagiti narukod a daniwda, segun iti makatawen nga isyu a panangamirisko kadagiti impablaakda.

Padasentayo ngarud nga agikur-it iti cinquain.

Ket agsipud ta panagtutudo, maipapan man iti tudo iti intay daniwen.

TUDO

Nalpay
Ti abaga
Nasulek a mata
Ti tudo iti Kunnotan
Samal

Rebisado a dobol:

TUDO

Nalpay
Ti abaga
Nasulek a mata
Ti tudo iti Kunnotan
Samal
Dagiti kattubot’ Mayo
Ta nagtupat bileg
Kinnarab-as
Kappi
Ta awanan iti pula.

No kayatmo mabalin met nga itripolmo wenno at-tiddog pay. Wenno tapno saanka a malipit, wenno pitsido, yat-atiddog dagiti silaba tunggal binatog, a kas koma plus seven, nine, twelve wenno sixteen.

INTAY MAN DITOY PLUS 9 SYLLABLES

TUDO

Nalpay, kas iti nalaylay a pako
Ti abaga dagiti immay nagdisnudo
Nasulek a mata bungat’ nalaus a gagarda
Ti tudo iti Kunnotan ket didaman a ninamnama
Samal gayam a dida malipatan.

PLUS 9 SYLLABLES DOBOL.

TUDO

Nalpay, kas iti nalaylay a pako
Ti abaga dagiti immay nagdisnudo
Nasulek a mata bungat’ nalaus a gagarda
Ti tudo iti Kunnotan ket didaman a ninamnama
Samal gayam a dida malipatan
Dagiti kattubot’ Mayo kasda la piek a nakutoran
Ta nagtupat bileg ti prinsipio ken panirigan
Kinnarab-as, innunat kumalab dir-i, kas
Kappi, guyodenna baddek sabali
Ta awanan iti pula ken sudi patawid a kari

Yos, nagganas ti agay-ayam kadagiti balikas, ania? Ngem daytoy laeng, napan met ti maysa ket kagudua nga orasko iti limned. Idinto ta diak pay nakaluto! Luto a kagiddan iti panaglaba uray no nepnep, hehehe!

Dakayo metten a iti agay-ayam kadagiti balikas! Bye!

4 comments:

Anonymous said...

bossing, agdipirinsiya mit daytoy ibagbagam kin daytoy, ni!
http://members.optushome.com.au/kazoom/poetry/cinquain.html

jim agpalo, jr. said...

isu met daydiay umuna nga ehemplo, gayyem... daytoy a ciquain ket inay-ayamtayo tapno makaputartayo met iti porma manipud iti sabali a porma...

kitaen dagiti ehemplo, manipud iti ciquian, nakaputartayo iti porma base iti dayta a porma....inay-ayamtayo babaen iti panangnayon kadagiti binatog (dobol-- nagtuon a cinquain) ken panangnayon kadagiti silaba...iti resulta, nakapataud iti sabali a porma...

dagiti dadduma a porma ket nagtaud met laeng kadagiti dadduma a porma isu a rebisado, adda dagiti nainayon ken naikkatan:

naikkatan: ti haiku a dua laeng a linia, ngem nagtalinaed ti 17 a silaba

rebisado: ti tallo (sa?) a version ti sestina..

nanayunan: ti pantun (Malaysia) a nagbalin a panthon...

uray dagiti nonet a porma ket napagtutuon dagiti dadduma a kas iti daniwko ng a impablaak ti homelife magazine idi 1998

naganas nga ay-ayamen dagiti porma...naganas a baliwbaliwan... naganas iti agay-ayam kadagiti balikas babaen kadagiti panangbalbaliw kadagiti establisado a porma...padasem...

uray kadagiti sarita, ania, adda latta dagiti porma ken tekniko a kayattayo met a pangisakaban kadagiti/ti ideatayo...awansa kano ti kabarbaro a porma no di laeng dagiti idea, ta dagiti porma ket no saan nga inikkatan, ninyunan wenno binalingling wenno binalinsuek...

apay sinuratko daytoy? kayatko laeng nga ibaga A MANIPUID KADAGITI ESTBALISADO A PORMA TI DANIW, MAKAPATAUDTAYO MET ITI PORMA A NARUKOD WENNO NAIYALIS-ALIS DAGITI BALIKASNA, a kas iti inaramid dagiti dadduma...

isu a nasdaawka? padasem met a iti agay-ayam kadagiti establisado a porma ket matakuatam a naganas gayam iti agay-ayam kadagiti balikas ta pagwerretenna ti utek...

agyamanak...

rva said...

mayat sa ketdi a talaga, manong jim, aya? padasekto mammet. mahiligak met a makiay-ayam ken umay-ayam iti balbalikas idi ngem itan agsasadutak metten.

jim agpalo, jr. said...

wen, padasentayo amin, roy, total sigud met nga "umaayamka" kadagiti balikas, a kas ipamatmat kadagiti daniwmo, lalo ti "wen, sika, wen" a daniwmo... narigat ti agaramid iti kasdiay a daniw... diak pay nakasalaw ti daniw a kasdiay a porma, isu nga ulitem manen...

ti panagay-ayam kadagiti balikas ket umam-amo dagiti binatog nga ikur-it