Sunday, March 27, 2005

Tagalog man met, hehehe!

KAMALIG

Ang Kulog Ng Tag-araw


di lang matamis na orens ang inaangkat ko
kay lorinda, 30, kundi pati na rin
ang glorya ng mga matang maningning
ang sigla, sipag at sikap ng isang ina
ang pangarap ng isang balo sa anak
ang mga ngiti sa mga plantasyon ng orens
ang ginaw sa umaga ng brgy. didipio
ang kapayaan ng bayan ng kasibu

minsa’y nag-iiyak si lorinda
sinagpang daw ng minahan
ng mga dayuhang didyosen
at mga hudas na kayumanggi
ang barangay didipio

kumukulo ang dugo sa inis
at sa banta ng kulog ng tag-araw

napipi ako sa mga tanong
ang mga agam-agam ni lorinda
ang kinabukasan ng anak
ang panangis ng mga ifugao
ang pagwasak ng didipio
ang pagguho ng kapayapaan ng kasibu

dadamputin na naman sa kangkongan
ang katutubong minsa’y itinaboy
oo, itinaboy na parang baboy
maitayo lamang ang ambuclao at binga dam

at kalian lang, nagbayo ang dibdib, malakas
napakalakas, itinaas na raw ni lorinda
ang tikom na kamao, ang tikom na kamaong
kontra-puersa ng impluensiya’t pera
ng mga dayuhang didyosen

ay, ang tikom na kamao ng mga api’y
nagsilang na naman ng kulog ng tag-araw

“para sa anakko at kababayan…”
ayon sa kanyang sulat
at ang paglitaw sa balintataw
ang mga katutubong nanangis
nag-unahan ang pares na luhang
tumusok sa sahig ng pangamba

ay, paulit-ulit ang kasaysayan
ng mga maralitang katutubo


-JAIME M. AGPALO, JR.
125 Engineer’s Hill
2600 Baguio City

Thursday, March 24, 2005

Burburtia-Pangalatok

KAMALIG

Burburtia Dagiti Pangalatok: Maysa Taldiap

Sinukisok ken inamiris ni Jaime M. Agpalo, Jr.


Ti panangadal ti bukod a kultura ket makuna a nayaat nga addang para iti dur-as ti puli.

Ngem nasken met no maminsan iti panangadal iti kultura iti sabali pay a puli wenno etniko tapno intay makapidut met iti adal a kas iti napiduttayo kadagiti bukodtayo.

Intay ngarud taldiapan man dagiti burburtia dagiti Pangalatok:

1. lan, aliwan dalan
got aliwan kambing
si aliwan dayat

Patarus iti Iluko :

lan, saan met a dalan
got di met kalding
si di met baybay.

Sungbat: langotsi

Paliiw: Maysa napintas a word-play. Mayat iti inna panagay-ayam kadagiti balikas ken pananggennegenned kadagiti silaba ti balikas.

2. Dinan yan say pinalsay Dios ya
say kinan to linma ed ulo to?

Patarus iti Iluko:

Ania ti imparsua ti Dios,
a no mangan ket mapan iti ulona?

Sungbat: Kurita

Paliiw: Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Adda ngamin ti ngiwat ti kurita iti mismo nga ulona. Lalo ket awan ti bituka daytoy.

3. Abong ni Tia Ines
aliber na butones.

Patarus iti Iluko :

Abong ni Ikit Ines,
napalawlawan iti butones.

Sungbat: atis

Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Kasla ngamin nagdedekket a butones ti ukis ti atis. mayat a simile.

4. No agaw, manlamping
no ombaleg labos.

Patarus iti Iluko :

no ubing aglampin
ngem labus no lakayen

Sungbat: rabong

Paliiw: Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Adda ngamin ukis ti rabong. Ngem no Nagbalin a kawayanen wenno bayog, awan metten ti ukisna isu a labus.

5. Tawen ed tagey
tawen ed liksab
danum ed pegley.

Patarus iti Iluko:

Langit iti ngato
langit iti baba
danum iti nagtengnga.

Sungbat: niog

Paliiw: Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Ti langit ditoy ket kaibatoganna iti puraw. No puraw ngamin ket kinasin-aw, awanan mulit, nga isu ti karakteristik ti langit. mangmangngegko met daytoy a burburtia iti Ilokos.

6. Pilmiro, lingisan
pidua lakapan
pitlo, yesyesan
pimpat paltogan

Patarus iti Iluko:

Iti umuna, minnatmat,
maikadua, innapros
maikatlo, rinnakep
maikapat, pinnaltog.

Sungbat: ti panaguli iti niog

Paliiw: Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Wen met ngamin piman. Sakbay nga umili iti niog ket tangadtangadenna pay nga umuna. Ta nasken ngarud a kitaen nga umuna no ania dagiti purosen no mabalin a purosen wenno saan. Pasaray nabayag pay a tangad. Sananton aprosan ti puon sakbay nga umuli. Rakepennan daytoy no umuli. Iti udina, kumanabtuogen ti niog a kasla agpipinnaltog. Isu a pinnaltog kunana.

7. No balo, lupok
No daan, mallet

Patarus iti Iluko:

no kabarbaro, narukop
no daanen nalagda

Sungbat: tambak

Paliiw: Maysa daytoy a nauneg a panagimutektek. Ta no di maimutektekan a nalaing iti kayatna a sawen, sigurado met iti saan a pannakaammo iti sungbatna. Wen met ngamin, no katamtambak pay laeng, lalo no pitak a tambak ket narukop a. Ngem no bumaybayag ta timmangkenen a ket talagan a nalagda.

8. say ulo to ayep
say kabalgan to kiew
say ikol to too

Patarus iti Iluko:

ayup ti ulona
kayo ti bagina
tao ti ipusna

Paliiw: Nauneg a panagimutektek ti kasapulan tapno matiliw. Ngem ketdi, nangnangngegko metten daytoy a burburtia iti Kailokoan.

9. apatiray manbabansag
duaray singa balatyang
duaray lupay-lupay
sakey so manwasiwas

Patarus iti Iluko:

uppat ti agkukuyog
dua ti limmandok
dua ti lupaypay
maysa ti agwaswasiwas

Sungabat: nuang

Paliiw: Nauneg a panagimutektek ti kasapulan ditoy tapno matiliw ti sungbat. Napintas a panangiladawan iti sibubukel a nuang manipud ulo agingga iti ipus. Nangngegko metten daytoy a burburtia iti Ilokos.

10. dalin ya amputi
binin andeket
intanem nan lima
inani sangi tan mata

Patarus iti Iluko:

puraw a daga
nangisit a bin-i
immula ti lima
inani da ngiwat ken mata

Sungbat: lapis ken papel, insurat sa binasa

Paliiw: Kasapulan iti nauneg a panagimutektek tapno matiliw ti sungbat. Uray no kastoy a detelkiado ti amin, narigat latta nga imutektekan.

11. no bantagen ko kapontian
singeran ko kabalitokan

Patarus iti Iluko:

no adayo, kasabaan
no asideg, kabalitokan

Sungbat: kamaisan

Palkiiw: Kasapulan iti nauneg a panagimutektek itoy tapno maarikap ti sungbat. Napintas a panangiladawan iti kamaisan. Kasla ngamin sinabaan ti langa ti kamaisan iti adayo. Ngem no iti asideg wenno iti mismo a kamaisan, bimmalitok ngamin dagiti sabong, isu a kasla karuotan a naaplagan iti balitok

12. duaran balbaloto
saksakey a too lugan to

Patarus iti Iluko:

dua a banka
maymaysa a tao ti kargada

Paliiw: Ne, mayat man daytoy a panangiladawan. Nasken iti nauneg a panangimutektek tapno matiliw ti sungbat. Narigat a tiliwen dagiti kakastoy a panangiladawan.

13. pusoy balolaki
gatas na marikit
payak na andirit
no sikaray manlantip
saksakey so pansumpalanda

Patarus iti Iluko:

puso ti baro
gatas ti balasang
payak ti tuwato
no nagtipondan a dua
isudan ti maymaysa

Sungbat: gawed, apog ken bua

Paliiw: no ukkisan ti bunga ti bua, kasla ngamin sinanpuso ti kortena. Gatas a pulbos met ti katukad ti apog. Kasla payak ti tuwato ti bulong ti gawed. Ket no nagtitipondan iti ngiwat a ket ania pay laeng no di nagmaymaysadan, saan?

14. senioran ambalbalingit
walad dalem na sabit

Patarus iti Iluko:

seniora a nabanglo
nagkorona iti siit

Sungbat: pinia

Paliiw: Nabanglo nga agpaysu a ti pinia. Kasla tudoktudok ngamin ti sinusuonna a korona. Narigat met nga imutekan ti kayat a sawen daytoy. Ta sabali ti bersion ni Ilokano: nabanglo a prinsesa, nagadu ti matana! Ta adu la ngarud ti mata ti pinia.

15. senioran masansanting
walad dalem na salming

Patarus iti Iluko:

seniora a napintas
naikulong iti sarming

Sungbat: Itlog.

Paliiw: Kasla ngamin sarming ti ukis ti itlog, gapu ta nalaka a maburak. Isu a no dadduma dagiti daniw ket maysa met a panamagdilig (comparison) kadagiti dua a banag.

16. seniora masansanting
nanespada ed moling

Patarus iti Iluko:

seniora a napintas
adda espada iti mugingna

Sungbat: pasayan, padaw

Paliiw: Ta ngamin ket adda ti tudok iti ulo ti pasayan wenno ti padaw. Sabali met daydiay seniora a napintas a nagiggem iti dua nga ipit, ta udang dayta.

Kasapulan unay iti nauneg a panangimutektek dagiti burburtia dagiti Pangalatok. Ngamin napintas unay iti inda panangiladawan (description) kadagiti banag nga inda iladladawan ken iburburtia.

Kadagiti dadduma a burburtia, naisakab met dagitoy iti word-play, iti napintas unay ken makaguyugoy a panagay-ayam kadagiti balikas no diman ket dagiti silaba.

Iti panagaramatda iti panamagdilig (comparison) iti dua a banag ket banag a nangpasayaat ti kalidad dagitoy a burburtia a kas paset ti oral arts.

Ta maysa met nga oral arts ti dandaniw. Paset ti literatura. ##

Sunday, March 13, 2005

MAYSA A TALDIAP ITI ILUKO

KAMALIG

SANGKATALDIAP ITI ILUKO: IDI KEN ITA

Sinukisok ken Inamiris Ni Jaime M. Agpalo, Jr.



Apay ania ti husto? Iloko? Iluko? Iloco?

Ti husto ket Iluko.

Apay nga adda dagiti mabasa nga Iloko?

Iluko iti husto. Ti Iloko ket biddut ta iti panangibalikas ti ket nadagdagsen daydiay maikadua a silaba ngem daydiay maikatlo. I-lu-ko.

Kastoy ngamin ti standard ti pannakaisurat dagiti balikas iti Iluko. Umun-una nga umun-una daydiay letra “U” ngem daydiay letra “O” a kas iti RUOT, BUOK, DISSUOR, DURUDOR, TUOK, DUGYOT, TUGOT, BUNOT, KULOT, DUGOL, GULGOL, KUMOT, UTTOT, NAULLOM, NALUOM, PAGTUTUTTOTAN, KUTO ken dadduma pay.

Daytoy nga standard iti panangisurat, naiyaplikar met laeng iti balikas nga ILUKO, a saan ket nga ILOKO. Ti standard ket adda daytoyen uray idi sakbay nga agsuratak iti bukodko a lenguahe.

“Ti balikas nga Iloco ket maiyaplay laeng a kas English.”

Wen, a ngem adda met ti mabasbasa kadagiti sinurat nga adda met dagiti balikas nga umun-una ti letra “U”.

No “U” ti umun-una, kayatna ngarud a sawen dayta ket pinutar a sao. Saan a patneng nga Iluko no di ket PINUTAR A SAO (derivative word) manipud iti GANGGANNAET A SAO (foiregn word). Kaaduanna daytoy Iluklish wenno Iluko a nagtaud manipud iti English—naisurat a kas iti pannakabalikasna ken kas iti pannakaisuratna.

Adtoy dagiti ehemplo: KOLUM (column), PORUM (forum), KORUM (quorum), KOMUNIDAD (co0mmunity) ken dadduma pay.

No apay a nasken pay nga aramaten nga aramaten ti pannakaibalikas daytoy a saan ket koma a mangparnuay iti bukod a sao a katukad dagitoy a sao (word)?

Kas koma dagitoy:

KOLUM-- BENNEG
KOLORUM-- DI BIGBIGEN
PORUM—PAGSASARITAAN/PAGTUTUTTOTAN

KORUM—NAKITARIPNONG/DIMMAR-AY

KOMUNIDAD—PUROK, LUGAR. LAONG

Ket nasaysayaat met laeng koma a, no dagiti patneng a balikas/sao ti usaren tapno makuna a ditay bumulbulod.

Wen, husto dayta. Ngem daytoy mga isyu ket panawen pay laeng met dagiti mannurat a da , Crisologo,Pechay, Gaerlan ken kaedadna.

Idi panawenda, dida met kayat nga adaptaren no mabalbalin dagita espaniol a balikas a maitipon iti patneng nga Iluko.

Isu a napataud dagitoy a balikas:

BATON-LAGIP --- MANIPUD ITI MONUMENTO
LUPNAS –MANIPUD ITI PANIO
BUYOMING—MANIPUD ITI BUYOBOY A SARMING
ARIBAI—REYNA
DIOSARI—PRINSESA
ANGKAY- MANIPUD ITI APONG LAKAY
ANGKET –MANIPUD ITI APONG BAKET
KEN DADDUMA PAY.

Ngem saan a nagpapolar dagitoy nga inruping dagiti makunkuna a patneng nga Ilukanista ta ad-adda met laeng a nasurot dagiti gagangay ken naruay (common) a panangibalikas. Ti standardization kadagiti patneng a balikas ket rinimbawan dagiti binulod a balikas.

Isu nga adu dagiti balikas-Kastila (Espaniol).

Isu a kuna ni Sonia A. Chan, iti sinuratna a PHD. Dissertation iti St. Louis University idi 1981:

“…it is exotic…a knowledge of the internal structures and peculiarities of the language enables to enter into the fascinating psyche of the native speakers.”

Husto ti kuna ni Dr. Chan. Nasurot dagiti pagsasao a naruay nga isao dagiti agsasao. Ngamin nalaklaka a maawatan ta gagangay ken naruay dayta a sao. Ngarud nalaklaka nga awaten.

Ngem idi daytoy. Idi panawen da lilong ken lilang. Kada Angkay ken Angket.

Itoy a panawen, natural, awanen iti bumulod iti Espaniol no di ket kadagiti lenguahe a kapulpulapol a kanayon, iti man eskuelaan ken iti pagtaengan. Isu a naruay iti panangbulod iti English ken iti Tagalog.

Ta adayo unayen a generation ti nagbaetan dagiti panawen ti Kastila ken ti agdama a generation.

Iti kaso ti Tagalog, narikrikut bassit daytoy. No ibasar iti panangpaliiw kadagiti agsasarita. Adda dagiti panangsurot iti sibubukel a balikas a kas koma itoy:

Patneng nga Iluko: “ Mag-an nay, ading?”
Sungbat: “ Napia met , manong. Sika ngay?”

Nalaokan iti Tagalog: “Kumustakan nay, ading?”
Sungbat: “Okey met, manong.”

Ti balikas a mag-an ken napia ket saanen a papolar iti agdama. A kas iti saan a kinapopolar dagiti dadduma a pakaibilangan dagiti sumaganad nga ehemplo:

1) titser—manipud iti mannursuro
2) obrero—mangmangged
3) iskul—eskuela
4) sori—ladingitek
5) tenkio—agyamanak

Lalo pay a nadegdegan ti pannakapataud dagiti Iluklish gapu iti kababalin ken kapanunotan dagiti nagannak a timmaud. Ubing pay la a di makapagna ni baby ket sursuruannan daytoy ti English. Isu nga adun ti timmaud a carabao English nga idi agangay naadaptaren a kas insurat dagiti agtutubo. Iti rigatna ad-adu met ngarud ti agtutubo ken sumarsaruno kadakuada ngem ti tumubngar kadaytoy. Di lalo a dumur-as? Ket iti agangay, napukawen ti basbassit a bilang. Nasurot ti ad-adu, ta kasano koma ngarud nga ipapilit ti basbassit a bilang ti kayatda iti ad-adu ti bilangda?

Lalo pay a nadegdegan ta maakseptar met ngarud dagitoy a balikas iti literatura a kas paset ti figure of speech a MISPRONUNCIATION, INFORMAL ken COMICAL. Ket no dagitoy ti nakaaramatan dagita a Tagiluko (Tagalog a nalaokan iti prefix, infix, ken suffix nga Iluko) ken ti Iluklish a naisurat, ngarud naynayen a maaramat dayta a kas madlaw.

Isu a nagbaliwen ti patneng nga Iluko.

At least, diak pay la inusar ditoy ti PURO NGA ILUKO, no di ket patneng kunak.

Patneng means pure.

Ken dadduma pay.

Exotic, kuna ni Dr. Chan. Ket wen a, uray daydiay balikas a NAPIA, PIA ket LATIN.

Iti panaglabas ti henerasion iti henerasion adda latta dagiti mapasamak a panagbulod. Ngem saan a dagiti nataengan iti gagangay nga agbulod no di ket dagiti agtutubo. Iti rigatna, ad-adu ti bilang ti papolasion dagiti agtutubo ken ubbing ngem kadagiti nataengan. Ket iti panaglabas ti panawen, mapukawton dagiti balikas da tatang ken lelong ta sumukat ti balikas da manong ken manang.

Ngem saan a kabarbaro nga isyu daytoy. Kastoy a talaga ti panagtaray ti amin a lenguahe. Adda dagiti maitabon ken adda met dagiti maipasngay.

Uray ni Dr. Jose P. Rizal a nailian a bannuar ket napaliiwna met daytoy a banag, isu a kinuna, ken inadaw met da Vito C. Santos ke Luningning E. Santos iti sinuratnda a “New Vicassan’s English-Pilipino Dictionary:

“The Filipinos now entered a new era. Little by little, they lost their ancient traditions, their memory of the past. They forget their own system of writing…”

Idi da lilong ken lilang ti bimmulod iti Espaniol a balikas. Iti “now generation” ti bimmulod kadagiti Tagalog ken English. Ta mas papolar met ti “now generation” iti Tagalog ken English. Ti Espaniol ket natayen no dipay ket saanen a naangotan ti “now generation” nga agsasaon iti Iluklish ken Slanguage.

Ti Slanguage ket dagiti lenguahe iti agtutubo iti agdama a panawen a naglalaok a Tagalog, English, vernacular a pagsasao ken pinutar a sao.

Apay a timpuar ti slanguage?

“Tapno maaddaanda iti bukod a lubong a kas nawaya nga indibidual a maiduma kadagiti dadakkelda, no diman pay ket panangilemmeng ti banag a di maawatan dagiti dadakkel.” Daytoy ti kuna ti nalaing a mannurat ken professor iti Linguistics ken English iti St. Louis University iti research workna a naipablaak iti SLU Research Journal, the journal of the Graduate Studies. Dagiti mismon nga estudiante ti SLU ken iti komunididad ti nagpaliiwan ni Magdalena B. Catriz idi sinuratna ti “Slanguage: the Language of the Now Generation.”

Daytoy a phenomenon ket inawagan ni Catriz itoy a sinurat iti “nangpadagsen wenno pagibasaran iti kinaadda iti generation gap.”

Daytoy ti maysa a sampel ti saritaan ti slanguage:

“Naggimikkami idi rabii.”
“Super doper a talaga!”
“Dinedmak laeng isuna. So what? Sino ba ‘suna?”
“Yo’ repapips, pormada ti wheels mo a!” “Ken ni erpatko ‘to ‘tol!”
“Why ngay you make misuot?” “Dagiti katropam ‘ya, puroda met drawing!”

No dagiti oldies ken goldies a ket dida la ketdi maawatan slanguage.

Lalo a nanayunan pay daytoy babaen kadagiti balikas dagiti “three times a lady” ken dagiti “more than a woman.” Simmagpaw ti ekspressions dagiti katropa wenno barkada.

“Three times a lady” kuna ti slanguage, daytoy ket maysa a bading, badaf, mamwa, ken dadduma pay a pangawag kadakauda. Tomboy, tibo, t-bird met ti kayat a sawen ti “more than a woman.”

Apay ngamin aya a dimteng dagitoy a panagbalbaliw ti lenguahe? Ti sungbat ket manipud iti Whorfian Hypothesis a dinakamat ni Peter Trudgill iti “Sociolinguistics: An Introduction, (Great Britain: Hazell Watzon and Viney Ltd., 1974 a kunana: “tawa a pagtan-awan ti asinoman maipapan iti lubong.”

Ngarud, itoy a hypothesis, addaan iti bukod a panawen ken lenguahe iti tunggal generation. Isu a saan a maikanatad a piliten wenno ipapilit ti kayat ti napalabas a generation iti agdama a generation. Ngamin agdumada ti lubong. Amangan no ibagadanto pay la ketdi kenka: “Isut’ laikda, pilitem? Bad tripkan a!”

Iti kaso ti maibagbaga a reintelectualization, iti Iluko, diak patien iti panagballigi daytoy. Ken diak met suportaran daytoy. Ngamin agduma ti LUBONG dagiti agus-usar iti daan a otograpia ti Iluko ken iti agdama nga ortograpia. Dakkel unay ti generation gap a lapped iti panggep.

Ti panangipapilit ken panangiselsel ti napalabas a lubong iti agdama a lubong ket maysa a kaso a narikut. Saan a napapolar a panirigan (views) agsipud iti kinaadu iti parnuayenna nga isyu a pinalakay ti panawen.

Kas pagarigan, adtoyen ti nariingak nga ortograpia, isu ti ammok ken nabayagen a panagsursuratko ken panagsursurat dagiti nagannak kaniak. Sa isubli manen dagita letra a C, Q, F, J ken dadduma pay a kas panakaisurat iti daan nga ortograpia?

Agduma ti lubong idi ken ita. Adda lenguahe idi ken ita. Amin a lenguahe ket nagbaliw manipud idi ken ita. Ta no saan nga abaliw ti maysa a lenguahe, matay metten daytoy babaen iti saanen a panagsao dagiti agtutubo iti bukodda a elnguahe a kas iti napaspasamak kadagiti dadduma pay a lenguahe iti Amianan a Luzon.

Diyo kadi mapaliw: No dadduma mas kayat dagiti agtutubo iti Kailokoan iti agsao iti Tagalog wenno English wenno naglaok a Tagalog ken English. Apay a napasamak ti kastoy? Wen a ta ti Tagalog ken English ti papolar kadakuada a lenguahe! Ket dayta ti surotenda!

Saanen a suroten dagiti agtutubo ti naespaniolan a sao ta adayodan kadayta a generation.

Ket no baliwan pay laeng ti agdama nga ortograpia nga ammo dagitoy nga agtutubo iti ganggannaet kadakuada, ad-addan a dida agsurat iti bukoda a pagsasao. Ta makaulawen, e, di ba?

Ti isyu wenno kayatko a sawen ditoy ket bay-an koma dagiti agtutbo nga agsurat iti bukodda a pannakaawat ken lenguahe ta daytoy ti panangiyekspresda ti mabuybuyada iti lubongda, iti bukodda a lubong a SAAN KET A TI LUBONG DAGITI OLDIES KEN GOLDIES.

Saan a maibilang a deterioration of morals daytoy a banag no di ket maysa a pagteng a patauden ti “SPEED OF CHANGE” wenno bunga ti panagbalbaliw.

Kalpasanna, addanto manen a sumaruno a lenguahe a maisab-it, maikonek iti lenguahe ken istilo ti panagsuratan. Addanto manen ti bumulodan.

Ania ti kaasitgan a bumulodan?

A, nalabit nga iti lenguahe ti netizen ken txt? Nga isu iti kaasitgan a mapaliiwko. Iti agangay mailaokton dagitoy a balikas kadagiti sinurat. Ta napatauden ti daniw manipud iti text messages.

Ket kunanto ni kanong baro: “muzta n u, dng?”
Sungbat met ni manang balasang: “k nng. wer u goin?”
Sungbat ni manong: “cr. brb. lbas na ulo.”
Sungbat ni manang: “lol!”

Diak la maibaga no daytoy ket maawagan iti panagdur-as. Ngem ad-adda a patiek a daytoy ket panagbalbaliw. Paset ti panagbalbaliw. Ta adda aya ngarud permanente iti sirok ti init? Amin ket agbalbaliw iti panaglupos ti panawen. Ket saan a masasaan a kastoy met ti lenguahe.

Saan ketdi a naan-anay a napukaw ti Iluko iti panagbulod kada Tagalog ken ni English. Ta mas nabilbileg ita ti panagkunak ngem idi kada lelong a nagbulod iti Espaniol ket sibubukel a binagtinda ti binulodda.

Iti agdama, bimmulodda ngem binaliwanda. Adda ti makuna a bersionda.

Iti English, naisurat a kas English.

Iti Tagalog, nakabilbileg ti prefix, suffix, infix ni Iluko a saan a kabaelan a duparen ken suktan ni Tagalog. Dagiti balikas a binulod iti Tagalog ket nalaokan latta kadagiti prefix, suffix ken infix.

Paliiwen dagitoy a binatog.

1. Isu ti laikna ngarud, pigilem, bad tripkan a!
2. Pakinggam kadi met ti labko kenka.
3. Sige, ngarud, agtuluytuloyakon, babayu!
4. “Hey, yo’, taposen kenka?” “Wen, pinisen.”
5. Agpaspasalamatak kenka. Tenkio, ha?
6. Sori, no nabanggaka.
7. ken daddumapay

Ad-adda a pakangngegan ket dagiti agtutubo iti binatog a naglalaok iti Iluko, English, Tagalog.

Nalabit a kalpasan iti sumaruno ken sumaruno pay a kaputotan, dagitoyto met ti rumimbaw a naisurat a mabasa a kas gagangay ken nalaka laeng a maawatan iti kaadduan.