Saturday, November 19, 2005

Nalawlawag a Taldiap!

Tapno nalawlawag iti intay panangtaldiap ti Sakada, adtoy man ti daniw a ni Manong Amado, a nangiladawananna maipapan iti Sakada. Anian a namsek dagiti balikasna, kaskala nagsubli iti napalabas ket riknaem daydi a a panawen nga isasangpet dagiti immuna a ramot ti Pinoy iti Hawaii. Marikna ti ngayed ti dayag ni Ilokano, banag a rumbeng nga ipannakkel ken rumbeng laeng a maselebraran. adtoy ti daniw.
---------------------------------------------------------------------------

sakada: kayumanggi a gurong

Amado I. Yoro

kas iti agbukar nga agsapa, makitaka iti rawis

ti panawen a pinasangbay dagiti panagibtur

dagiti man saniit ti init, ken bayakabak ti tudo

ket dagiti kinatudio, kinaandur ken kinaanus

a tinenneb ti adu a kayaw ken regta

yaskawmo manen ala ti saka

ta maysa nga addang ti kaibatogan

ti balligi nga inted ti panawen...magnaka

ket ituloymo a gun-oden ti sabali a balligi

a saan pay a nasarakan iti panagtakuat

iti nalabaga a daga; dagiti baybay

ti taaw ken karayan kas iti urat dagiti

panagbirok ti tumrem a ling-et iti muging

ti takiag ken dakulap kas iti sitatanggaya a

manggaw-at ti balangat wenno korona

dagiti tinegged a pammadayaw ti riniwriw

nga addang iti sab-ok ti talon ken ti pagunasan

ken dagiti panagbaniaga

ti sangasiglo a panagsukimat iti rimat

ti riniwriw a bitek ti pagorasan a pannakigasanggasat

taliawem: ti maysa a ladawan ti naggappuan

ti ramut nga inut inut a nagkarayam

a simmagepsep iti sirok ti daga

timmuboda a kas nakidser a pondasion

ti pakasaritaam, sika ti punnuot

ti amin a panagbaniaga ken panagsagana

ti adayo a masakbayan......

tumakderka: maysa a kayumanggi,

puli a pinatanor ti Perlas ti Taaw ti daya;

dagiti dalluyon nga agpangato-agpababa

umay met ti linak kalpasan dagiti atab

denggem: dagiti samiweng iti rawis ti angin

ti tudo ken ti rawis ti bullalayaw

agisem dagiti agsapa

kantaan dagiti tumaytayab, dagiti sallapingaw

tumarektek ti pagaw iti padana a pagaw

dagiti sonata a mangipasimudaag ti sam-it

dagiti puyupoy ken payapay ti kappia

ken sudi ti mainaw a darepdep

kitaem: dagiti isingising ti rinibu nga arapaap

matubayda iti regta ken ganaygay ti rikna

ken panagem a mangragpat ti tampok ti agmatuon

ti init a rumayrayray; parmekenna ti ulep

ket dagiti rayosna igaw-atna a yasideg

dagiti nasudi a namnama, uray kadagiti umas-asideg

a panagligsay ket umay dagiti malem

a panagisem ti sardam ngem nalawag latta ti silaw

ket mayallatiwda iti maysa a rabii ken

maysa nga agsapa iti ibabangon.......

ti askawmo idi kalman, idur-asna latta ti sabali

nga addang no umay ti bigat iti sabali a panagbaniaga

ken panagsangal: ti biag agrikus kadagiti matda a kaputotan

agbiagka, sakada, ruknoyanka. adtoy ti sangasiglo

a katawa, a ray-aw, tampokka ti 2006

a napno iti kaipapanan dagiti naglasatam a dalan

ket inasak ti kayumanggi a gurong iti agtultuloy

a panagbiahe ken panagbirok iti kaibatogan

a langit; dagiti biag a mainaw ken pannakipasngay...

----------------------------------------------------------------------------------------

wen, magna met dagiti puli, agdakiwas, agdur-as ken agramot iti sabali a lugar. ngem iti panagramot ti dagiti sakada, napnoan iti isem ken namnama ket tinallikudanda dagiti ulila a dulang iti Kailokoan...

sakada, maysa a pakasaritaan ti gurong ni Ilokano, maysa a natakneng ken makainspirar a kinapudno...

Thursday, November 17, 2005

Hawaii Update Manen!


Saludo para kadagiti Immuna a Sakada itoy a Selebrasion ti Sentenario, Maluktan iti Disiembre 10, 2005

Salaysay da Amado Yoro ken Melchor Agag




“Napateg unay ti kaipapanan ni Sakada iti biagko,” kinuna ni Mrs. Nenita Diga, maysa kadagiti imigrante a nakaumay met ditoy Hawaii gapu iti panangibilangna a ti gundawayna nga immay ket maigapu kadagiti immuna a nagdappat a kadaraan. Dati a maestra idiay Sta. Maria, Ilocos Sur..” No awan ni Apo a Sakada, mabalin nga awanak koma met ditoy Hawaii ita. Ni Sakada ti nanglukat ti ruangan ti kaaddak ditoy. Saan koma a kastoy ti biagko no awan ni Sakada. Nagtrabahoda a sipapasnek, nagrigatda iti plantasion dagiti kaunasan ken pinia. Inturedda ti pudot, ken bannog iti agmalem. Ti dadduma a matgedanda ket ipaw-itda iti ilida tapno adda nayon ti pagadal dagiti annakda a napanawan….”. kasla saan a mauma ni Nana Nenita a mangipeksa iti nalaus a panagyaman ken panangbigbigna iti napalabas a gapuanan dagiti kadaraan iti pannakadasdas ti dalan ti panagrang-ay iti Hawaii. Naandur, nagaget, naanus, saan a nasukr ngem natudio ngamin dagiti Ilokano iti pannakitegged. Iti sabali a pannao, saanda a basta sumangdo a dagus, ngem inurayda ti pannakabigbigda iti aramid ken kabaelan, ket pagangayanna, isudan ti daulo.

Adu pay dagiti sabsabali a nangipeksa iti panagraemda kadagiti sakada iti daydi naangay a seminar nga inangay ti Gumil Hawaii idi Setiembre 5, 2005 iti pagtaengan ti presidenteda ni M/M Brigido Daproza iti Waipahu.

Kas tema ti on the spot iti brief essay writing contest: “Ania ti Kaipapanan ti Biagmo Itoy Selebrasion ti Maika-100 a tawen dagiti Sakada”. Nakipartisipar dagiti kameng ti GH ken dagiti nakiseminar/workshop. Nagpili da Mrs. Pacita Saludes, Cleo Bala Casino ken toy nagsurat.

Iti agdanggay a ganetget ken panagsagana ti selebrasion, umayen ti opisial a pannakalukat ti maikasangagasut nga anibersario dagiti Sakada. Disiembre 10, 2005 babaen iti Filipino Centennial Celebration Commission [FCCC] a pannakidanggay ti First Hawaiian Bank [FHB], a maluktan ken maangay iti Hawaii Convention Center. Atendaran dagiti nangato a turayen iti gobierno a pakairamanan dagiti delegasion ti Hawaii idiay US Congress, dua a senador, da Senador Deniel Inouye, Daniel Akaka, dua a Congressmen da Neil Abercrombie ken Ed Case, Gobernador Linda Lingle, Mayor Mufi Hannemann, iti Honolulu, ken dadduma pay a turayen.

Maaramid ti opisial a proklamasion, adda met mangibagi ti gobierno ti Filipinas nga aggapu iti Philippine Consulate General, Honolulu, ket iti karabiyanna, Commemorative Dinner nga agpateg iti $75.00 tunggal maysa. Ni Dr. Serafin Jun Colmenares ken kakaduana ti mangimaton itoy a panaglukat.

Disiembre 17, 2005 ti pannakalukais [unveiling] ti Sakada Statue & marker, idiay daan nga Olaa Sugar Plantation, idiay Big Island. Ipanguluan ni Governor Linda Lingle dagiti dadduma pay nga opisial ti gobierno, dignitario, lider ti komunidad. Ni Dr. Fred Soriano iti Hilo ti nangaramid itoy nga estatua a naggapu iti solid, hard “blue-rock” ket ditoy met a maikitikit dagiti 15 a Filipino nga immuna unay a nagsangpet iti Hawaii da:1. Antonio Gironella, 14; 2. Francisco Gironella, 18; 3. Vicente Gironella, 19; 4. Celestino Cortez, 19; 5. Julian Galmen, 20; 6. Mariano Cortez, 21; 7. Martin de Jesus, 22; 8. Mariano Gironella, 23; 9. Apolonio Ramos, 26; 10. Emiliano Dasulla, 26, naasawaan; 11.Cecilio Sagun, 27, naasawaan; 12. Prudencio Sagun, 28,naasawaan; 13. Marcelino Bello, 28; 14. Filomeno Rebollido, 30; 15. Simplicio Gironella, 56, naasawaan. (Ni Simplicio Gironella ti ama da Antonio, Francisco, Vicente, and Mariano Gironella) Following the first arrival, here came the different waves of Filipino Immigrations: 1. First Waves – December 20, 1906- 1919; 2. Second Waves – 1920-1929 In 1925 about 50% Filipinos –sugar plantation workers. Pablo Manlapit led a fight for higher pay and better home; 3. Third Waves – 1930- 1934. The Tyding McDuffie Independence Act/Commonwealth; 4. Fourth Waves – 1946. Mass migration (Gran Exodus). Port Salomague, Cabugao, Ilocos Sur. Vigan, Ilocos Sur as a Recruiting Center via SS Maunawili and SS Falcon 5. Fifth Waves – 1965.

Kas paset ti pananglukat, adu dagiti nadumaduma nga aktibidad a pakairamanan iti cooking demonstration, lechon, fashion show contest. Mairaman met a mabigbig dagiti kangrunaan a Filipino iti Big Island a maipangpangruna gapu kadagiti propesion, tay-ak iti pagsapulan wenno pagsiriban.

Dagiti kameng ti Big Island Filipino Centennial Celebration Commission mairaman da Mayor Harry Kim, Honorary Chair, Commissioner Cornelia “Coco” Anguay, Chair; Mildred Asuncion, sekretaria; Thelma Merino, tesorera; Dagiti mangibagi kadagiti nadumaduma a distrito: Lito Asuncion, South Hilo; Lorraine Mendoza, Wainaku-Pepeekeo; Romel Dela Cruz, Laupahoehoe-Waimea; Gilbert Pagat ken Rose Bautista, Kohala; Dr. Dominador Genio ken Alan Salazar, Kailua-Kona; Rusty Obra ken Hilaria Panglao, Ka’u-Ocean view-Pahala; Estrella Balbag, Keeau-Pahoa; Elmer Gorospe, ILWU; Roxcie Waltjen, City Parks & Recreation.

Standing Committee: Margarita “Dayday” Hopkins, Lito Asuncion, Toni Lambayan, Carol Brown, Lorraine Godoy, Edwin Ranan, Elmer Gorospe, Adrel Vicente, Dr. Barbara Arthurs, Nick Los Banos, Romel Dela Cruz, Dr. Dominador Genio, Jr., Mildred Asuncion, Christina Ranan, Rose Bautista, Jeremy Agag, Melchor Agag, Jr.

Maangay met ti Centennial Kick-off iti Maui iti Disiembre 17, 2005 babaen iti Centennial Committee nga ipanguluan ni Vince Bagayo ken kakaduana iti Maui. Ni Judge Artemio Baxa ti commissioner a mangibagi iti Maui

Kalpasan daytoy a grand opening, agtultuloy dagiti aktibidad iti makatawen ti selebrasion babaen iti adu nga aktibidad a pakipartisiparan ti adu a gunglo iti komunidad. Aggibus no Disiembre 17, 2006.

Saluduantayo dagiti appo a sakada nga immuna a nangdana ti dalantayo.

Sangagasut a tawen ti napalabas, dagiti immuna a nakontrata a trabahador ti simmangpet iti daga a Hawaii. Intugotda ti pateg ken balor ti daan a lubongda ken tinarakenda a nasayaat ti kari ti darepdep ken arapaap ti America.
Dagiti nga immuna a simmangpet ti makuna a sakada.

Umaykayon…….tumipon ken padasen ti naragsak a seremonia daytoy selebrasion ti sentenario ti panagsanglad dagitoy a sakada.

Sabado, Disiembre 10, 2005
Nabaknang a pakasaritaan, serbisio dagiti nadumaduma a, proklamasion, paglinglingayan addanto ni Jordan Segundo. Addanto pangaldaw. Adda libre a Bus kadagiti mapili a lugar. Silulukat iti publiko. Iti ad-adu nga impormasion, awagan da Ethel Ward 235-8589 wenno JP Orias 387-8297. awagan ni Lynne Gutierrez maipapan iti libre a Bus a pagluganan.

Panglagip a panangrabii, Hilton Hawaiian Village Hotel, Coral Ballroom. Adda maiparang a Video, Pannakabigbig dagiti sibibiag a sakada, pananglinglingay ti ABS-CBN, adu a salsala. $75.00 ti maysa a tiket. $2000.00 no esponosran ti maysa a lamisaan a sangapulo ti laonenna. Para iti tiket ken dadduma nga impormasion, awagan ni Jun Colmenares 485-0390 wenno 349-9319 wenno Leo Gozar iti 230-0088

Sabado, Disiembre 17, 2005
Malukaisan ti Estatua ti Sakada iti Keeau, Big Island iti alas nuebe iti bigat agpatingga iti alas dos iti malem. Maawis ti publiko. Panangwarwar ti abbong, pangngaldaw, pananglinglingay. Para iti ad-adu nga impormasion, kontaken ni Margarita Hopkins 961-0319, Lito Asuncion 959-2255 wenno Coco Anguay 982-9023

Para iti ad-adu nga impormasion itoy agmakatawen a kalendario dagiti aktibidad, bisitaen ti website filipinosinhawaii100.org

Daytoy ti maysa a taldiap ti nabasami: Babaen ti “An Act for Government of Masters & Servants” Hawaii Legislature of 1850 naaprobaran ti linteg a mapalubosan dagiti agpategged wenno kompania tapno agalada kadagiti trabahador iti ganggannaet a pagilian. Sakbay ti panagsangpet dagiti Filipino iti Hawaii, addan dagiti sabali a nasion wenno rasa nga immuna kas iparang dagitoy nga urnos iti panagsangpetda:
- Chinese, 1852;
- South Sea Islanders, 1859-1865;
-Japanese, 1868;
- Portuguese, 1878;
- Norwegians, 1881;
- Germans, 1881;
- Puerto Rican, 1900;
- Korean, 1903;
- Filipinos, 1906;
- Spaniards, 1907.

Inkeddeng ti Hawaii Sugar Planters Assn (HSPA) ti mapan agrekrut ti trabahadorna iti Filipinas babaen iti pannakabagina nga agnagan A. F. Judd a napan iti Manila, ket adda dagiti sangapulo ket lima [ 15 ] nga immuna a naurnosna ken bin-ig nga Ilokano ken bin-ig a lallaki a naglugan iti SS Doric nga immuna a simmanglad iti Honolulu port idi Disiembre 20, 1906 ket kalpasanna naitarusda iti Ola’a Sugar Plantation iti Big Island. Dagiti kinse a lallaki: Antonio Gironella, 14 Francisco Gironella, 18 Vicente Gironella, 19 Celestino Cortez, 19 Julian Galmen, 20 Mariano Cortez, 21 Martin de Jesus, 22 Mariano Gironella, 23 Apolonio Ramos, 26 Emiliano Dasulla, 26 Cecilio Sagun, 27 Prudencio Sagun, 28 Marcelino Bello, 28 Filomeno Rebollido, 30 Simplicio Gironella, 56 (Ni Simplicio Gironella ti ama da Antono, Francisco, Vicente, ken Mariano Gironella)

Disiembre 17, 2005 ti pannakalukais [unveiling] ti Sakada Statue & marker, idiay daan nga Olaa Sugar Plantation, idiay Big Island. Kalpasanna, makatawen ti selebrasion babaen iti adu nga aktibidad a pakipartisiparan ti adu a gunglo iti komunidad. Aggibus no Disiembre 17, 2006.

Sumagmamano a rason no apay a nagpa-Hawaii dagiti Filipino. Nupay adda idi panagkedkedda nga umay iti Hawaii, ngem gapu ta adda met dagiti napintas a madamdamagda a kasla Gloria ti Hawaii, kas paraiso ti ragsak ken kinasaliwanwan. Immayda ngarud tapno agurnong ti adu a kuarta ket no makaurnongda, mabalin nga agsublida met la iti pagilian tapno mabalinda ti gumatang iti nalawlawa a daga a pagsanikuaanda. Mabalinda ti aggatang iti daga ken lote sa bangonanda iti balay.

Sumagmamano ken kangrunaan a rason no apay a kaayatanda dagiti trabahador a Filipino aglalo dagiti Ilokano:

Malaksid a kaaduanna ti addaan iti padas iti talon, patien dagiti agpatarabaho a ni kadaraan aglalo ni Ilokano ket:
Nagaget
Naanus
Natudio
Naandur
Managtungpal

1981 idi maigamgamuloak met iti Sakada affairs, iti 75th Anniversary nga indauluan ni Ambassador Juan Dionisio, sa ti 46 Sakada nga indauluan ni Cisco Ugale para iti 50th anniversary ken ni Rep Jun Abinsay. Nasken koma a pagbalinen a balligi daytoy maika-100 a tawen. Adu ti kaipapanan ti selebrasion. Dagiti nagduduma a padas, pannakigasanggasat dagiti nagkauna. Adda pay-balligi. Adda lagip iti kaunasan-kapiniiaan iti pannangged ken pannakatrato iti pannakitrabaho. Itan ti intayo met panangipakita ti panagyaman ken panangbigbig kadagiti amma, inna ken kakabsat a nangdesdes ti agdama a Hawaii. Maminsan la a mapasamak iti biagtayo iti las-ud ti sangagasut a tawen.
Tema: Filipinos in Hawaii: 100 years and Beyond

Dagiti kameng ti komision
1. Mr. Elias Beniga – Chairman
2. Mr. Jake Manegdeg – Vice Chairman
3. Mr. Eddie Agas, Sr. – Oahu Community Liaison
4. Ms. Cornelia Anguay – Big Island Community Liaison
5. Dr. Belinda Aquino – Chair, Global Conference & Trade Expo
6. Judge Artemio Baxa – Maui Community Liaison
7. Mrs. Leticia Castillo – Lanai Community Liaison
8. Dr. Serafin ‘Jun’ Colmenares –Chair, Opening & Closing Ceremonies
9. Mr. Leo Rojas Gozar – Chair, Festival & Cultural Arts
10. Dr. Raymund Liongson – Chair, Logo/Theme & Commemorative Book
11. Mr. Oscar Portugal – Kauai Community Liaison
12. Mr. Homer Rabara – Chair, Historical
13. Mr. Ben Saguibo – Treasurer & Finance Chair
14. Mr. Anacleto “Lito” Alcantra - Member
15. Mr. Amado I. Yoro – Chair, Media, Communication & Publicity

Umawag iti 845-3100 no adda kayatyo nga ammuen maipapan iti sentenario. Adda met toll free 1-866-509-FCCC [3222], ket madadaan toy kabsatyo a mangala ken mangsungbat iti saludsodyo.


***********
adda nayonna
ni Ben Saguibo kas naisangsangayan a lider dagiti mangmangged

Maikadua a paset


Ben Saguibo: naidumduma a lider dagiti mangmangged

Amado I. Yoro

Gapu iti aglaplapusanan a panagserbina iti komunidad ken kangrunaan iti Union dagiti mangmangged iti man construction ken non-construction industry iti Hawaii, naikkan ni Ben Saguibo, mabigbigbig a lider iti pammadayaw [standing ovation] kenkuana idi Oktubre 19, 2005, Fairmont Orchid Hotel iti North Kohala a nakaangayan ti maika-23 nga agtinawen a kombension ti Laborers’ International Union of North America [LIUNA] AFL-CIO idi Oktuber 18-22, 2005.

Aganay a limagasut dagiti timmabuno a gagayyem, kameng ti LIUNA, Local 368, ti pamilia ken dagiti agraem kenkuana.

Nupay nayanak ni Ben idiay Bacarra, Ilocos Norte, immay nagubing ken dimmakkel iti kampo ti kaunasan iti Waialua Sugar Plantation iti Waialua. Inkaubingna ti panagnegosio ket no kasdiay a saan a sumrek nga agtrabaho iti kapiniaan, makategged ni Ben iti kuartana babaen iti panagideliberna iti aginaldaw a pagiwarnak. Idi agadal iti Waialua High School, napaliiw a dagus ti maestrana a malaksid a naasintar ken sumrek iti klasena iti umisu nga oras, managdayaw ken napasnek iti panagbasa ni Ben.

Idi nasapa a paset ti 1950’s nga isu metten a bumangbangon a mangpasubli ti dati a kasasaad ken itatakder ti Hawaii gapu iti epekto nga imbati ti sangalubongan a gubat a maikadua [ WWII] nasarakan laengen ni Ben ti bagina nga addan nga agtrabaho iti construction, project by project, paycheck to paycheck. Gapu ta adda met kenkuana ti puso a kinapatriota, inkeddeng ni Ben ti sumrek iti National Guard Reserves tapno agserbi iti pagilian. Nagretiro a kas Sergeant First Class idi 1989.

Simnek met ti pana ni Kupido ket idi 1950, inkallaysana ti kaayan-ayatna a ni Eleanor ket aginggana ita, iti nasuroken a limapulo a tawen a kallaysada, naparaburanda iti tallo nga annak da Alan, Clayton, ken Cynthia.

Idi agbalin nga Estado ti Hawaii idi 1959, isu met ti pannakadutok ni Ben a kas job steward babaen ken ni Elmo Samson, teddek ti Local Union 368.

Agtrabaho nga inaldaw iti konstraksion iti ania man a panawen, tudo, init. Iti rabii, agboluntario a mapan kadagiti balbalay dagiti tattao tapno agawis kadagiti agbalin a kameng ti Union. Rinagpat ni Ben ti agdama a puestona babaen iti anep, agawana ken saldet nga agtrabaho ken mangidaulo.

Iti nasayaat a kababalin ken galadna nga agtrabaho ket nadaras a nabigbig ken nagunggonaan. Nadaras a naikkan ti gundaway a mangidaulo kas porman a mangkita kadagiti kakaduana a mangmangged. Intedna ti panawenna ket kinuna: “idi maikkanak ti akem, innalak a serioso ket saanak a nagpamayan tapno magun-odko ti panagtalek ti pakitrabahuak kasta met dagiti idauluak.”

Gapu ti balligi ni Ben a nangpasayaat ken nangpaadu ti kameng ti union, idi 1961, naikkanen ti full time organizer, ken mabayadan payen saanen a gratis a serbisio. Pagsayaatan unayen ti dumakdakkel a pamiliana para iti agserbi kadakuada.

Binusbos ni Ben dagiti saan a mabilbilang nga oras kas “talking story” a mangam-ammo kadagiti tattao, ti man grupo dagiti agpatpategged ken mangmangged, tapno agiserrek iti adu a kameng.

Nalaing nga agluto ni Ben. Saanna a sanudan ti panagisagana iti nasayaat a kanen para kadagiti awaganna iti “da bruddahs”

Iti uneg ti union, ammona ti ar-aramidenna tapno maguyugoyna dagiti kakaduana a mangisagana kadagiti estrahedia ti politika ken iti panangipakaammona iti mapaspasamak iti union. Napagbalinna ida nga aktibo.

Nangrugi ni Ben a timmapog iti politika ti union idi nasapa a 1970 kas auditor, simmaruno nabotosan a Recording Secretary ket nagangayanna a nagun-odna a a kas Business Manager idi 1987 ket nainayon a kas pagrebbenganna iti nagtipon a saad ti Secretary-Treasurer idi 1993, ks kangatuan a puesto iti Local 368. Malaksid iti union, nagserbi wenno agdama nga agserbi pay ni Ben iti nadumaduma a puesto iti community trusts, boards, committees, executive councils and alliances. Saan a makideman ngem bigbigen dagiti nadumaduma a lider adda iti gobierno kas iti senador, gobernador, mayor, dagiti adda iti militaria, dagiti dagiti gagayyem ken kameng, dakkel ti panangbigbig ken panagraemda itoy Ilokano a lider

Ibilangna a kangrunaan a nagpuonanna iti balligi ti pigsa ti suporta ti pamiliana. Tallo nga annak, pito nga appoko ken maysa nga apo a babai iti tumeng.

Binigbig ken naikkan ti pammadayaw babaen iti panangyawat kenkuana ni Rocco Davis, Special Assistant to the General President Terry O’Sullivan. Iti komperensia kinablaawan met ni Terry O’Sullivan ni Ben Saguibo, babaen iti teleconference call a nagkunaanna: “the best labor leader in Hawaii Local 368”.

Malaksid iti regular a trabaho ni Ben a kas Business Manager, Secretary-Treasurer, Local 368 AFL-CIO, maited pay la ni Ben ti panawenna nga agserbi iti komunidad. Isu ti agdama a tesorero iti Filipino Centennial Celebration Commission ad-adda nga am-ammo nga Act 159 ti komite a mangisagana iti pannakaplano, pannakaisagana iti makatawen a selebrasion ti maikasangagaust nga anibersario ti panagsangpet dagiti immuna a sakada a kinontrata ti Hawaiian Sugar Planter Assn nga agtrabaho kadagiti plantasion ti unas iti Hawaii. Isu pay ti agdama a Chairman ti Finance Committee iti nasao a komision.

Daytoy ti surat ni gobernador Benjamin J. Cayetano idi dutokanna ni Ben Saguibo a kas maysa kadagiti 15 a komisioner ti Filipino Centennial Celebration Commission:

November 2002

“It is my pleasure to appoint you to FCCC until December 31, 2006. You have a vital role to perform which will place many demands your time and energy. I am confident, however, that your background and expertise, you will contribute significantly as a member of the Commission. I thank you for your willingness to serve in this capacity.
(SGD) Benjamin J. Cayetano

Governor of Hawaii

Idi 1996, maysa kadagiti pinadayawan ti United Filipino Council of Hawaii a kas Progress Awardee, Labor and Construction Category. Pinullo metten dagiti sertipiko ken plake kas mangpaneknek nga adun ti nagapuananna a saan a para kenkuana ngem para iti sapasap a Local 368.

Saturday, November 05, 2005

HAWAII UPDATE

(Manipud ken ni Manong Amado Yoro, man met!)
General Public Notice

Publicity & Communication

Filipino Centennial Celebration Commission In partnership with First Hawaiian Bank “Filipinos in Hawaii: 100 years and Beyond”

The Filipino Centennial Celebration grand opening is coming near, please help us inform the general public by posting, printing, circulating, announcing and publishing these summarized informations of the various events.

Your assistance is greatly appreciated.

Mahalo,

Amado I. Yoro, Publicity

IMMEDIATE RELEASE

Contact persons: Dr. Serafin Colmenares, Chair, Opening and Closing Committee 586-7305and Leo Gozar, Chair, Program/Festival/Culture Arts Committee, 2300088
--------------

CELEBRATING 100 YEARS OF FILIPINOS IN HAWAII

The Filipino community of Hawaii and the Filipino Centennial Celebration Commission in partnership with First Hawaiian Bank invite you to celebrate the rich culture of Filipinos in Hawaii over the past 100 years and beyond.

Listed below are samples of the many events scheduled throughout the centennial year. We look forward to sharing the Filipino traditions of the hospitality and graciousness with you.

December 10, 2005 - OAHU
8:30 am Opening ceremonies at the Hawaii Convention Center
7:00 pm Commemorative dinner at the Hilton Hawaiian Village Hotel
$75.00 per person

December 17, 2005 - BIG ISLAND
Unveiling of Sakada Statue/Marker - Keeau, Old Ola'a Sugar Plantation

December 17, 2005 - MAUI
Maui Centennial Celebration Kick off

January 14, 2006 - LANAI
Lanai Opening Parade and Ball

January 21, 2006 - KAUAI
Kauai Opening and Commemorative dinner - Radisson Hotel

January 28, 2006 - OAHU
Santo Nino Festival at the Kapiolani Park

February 12, 2006 - OAHU
Aegis Band in Concert at the Shan Sheriff Center

February 19, 2006 -OAHU
Living Cultures of Central Cordilleras Art Exhibit - East West Center Gallery

March 18, 2006 - OAHU
Ramon Obusan Folkloric Group at the Blaisdell Concert Hall

April 15, 2006 - OAHU
Lenten Practices in the Philippines

April 17-22, 2006 - OAHU
Filipino Independent Film Festival

May 13, 2006 - OAHU
Filipino Fiesta Parade at the Kapiolani Park

May 26-28, 2006 - MAUI
Maui Barrio Fiesta and Parade

July 12, 2006 - MOLOKAI
Molokai Centennial Celebration

July 29 to Aug 5, 2006 - STATEWIDE
Integrated Performing Arts Guild, Kauai, Oahu, Big Island and Maui

Sept 9, 2006 - KAUAI
Unveiling of Hanapepe Massacre Marker

Sept 25 to Oct 1, 2006 - OAHU
National Federation of Filipino American Associations (NaFFAA) Global Conference

Oct 1, 2006 to January 7, 2007 -OAHU
Philippine Cultural Exhibit at the Bishop Museum

November 4, 2006 - BIG ISLAND
Big Island Filipino Fiesta & Parade at the Edith Kanakaole Stadium

December 3, 2006 -LANAI
Christmas Tree Lighting

December 13-16, 2006 - OAHU
Hawaii International Centennial Conference/Trade Expo

December 16, 2006 - OAHU
Closing Ceremonies
Morning: Kasaysayan ng Lahi [History of the Race] Parade Waikiki
Afternoon: Pamaskong Handog, Kapiolani Park

December 17, 2006 - OAHU
Gabi ng parangal [Recognition Night] at the Hilton Hawaiian Village Hotel
submitted for the Opening and Closing, and Program, Fesitval Committees -FCCC
by AMADO I. YORO & Committee on publicity 845-3100,toll free 1-866-509-FCCC [3222]

Wednesday, October 26, 2005

1st National Saribitniw Contest

1st National Saribitniw Contest, Naangay



BALLIGI! Dakkel unay a balligi ti napasamak a 1st National Saribitniw Contest wenno Umuna a Nailian a Salip ti Saribitniw, a naangay sadiay New Pavilion, Regional Education Learning Center, California Ave, San Vicente, San Fernando City. Ti dua nga aldaw a pasken ket naangay idi Oktubre 22-23, 2005.

Toy numo toy biang ti maysa kadagiti nagpaay a hurado ken naglektiur maipapan iti panagsuratan iti saribitniw (declamation), sarita, bitla ken daniw.

“KOMA kabaelak met iti agsurat, iti kas iti kinalaingyo a mannaniw,” daytoy man ti essem iti bitla ni Mayor Mary Jane C. Ortega, City Mayor ti San Fernando, La Union ken kangrunaan a sangaili.

“Kiddawek laeng kadakayo a mannurat a suratenyo koma dagiti banag a mangitag-ay ken mangidur-as ti bukodtayo nga ili ken pagilian, mangitag-ay ti kulturatayo nga Ilokano ken panangitandudotayo kadagiti napipintas a kababalin ken ugali ni Ilokano,” innayon pay ti mayora.

“Tinawen koma daytoy a pasalip, tapno bumaknang pay ti bukod a literatura,” tinarigagayan met ni Dionisio S. Bulong, Coordinator for Northern Luzon, National Commission for the Culture and the Arts ken isu pay ti presidente ti GUMIL Filipinas (NCCA) a nangsuperbisar ti pasken.

Ti pasken ket inangay ti Sir Pelagio Alcantara Development Foundation (SPADE) ken ti NCCA, ken ti itutulong ti Provincial Government of La Union, City Government of San Fernando, STI-College-San Fernando ken ti GUMIL La Union.

“Maragsakanak man unay iti mapaspasamak a taripnong dagiti mannurat. Makaaw-awidenakon!” kuna met ni Terry Gabriel Tugade, nga immawag iti telepono ken nangesponsor iti On The Spot Poetry Writing Contest.

“Ania ket ti laingyon, nakakaapal!” insakuntip met ni Lorenzo Tabin, nga immawag met babaen iti telepono.

Agpada a panuli ti literatura Ilokana da Tugade ken Tabin ken agnanaeddan sadiay Estados Unidos.

Sakbay a napasamak ti national contest, immuna a naangay kadagiti provincial level babaen iti itutulong dagiti provincial chapters ti Gumil Filipinas. Dagiti kampeon dagiti probinsia, isu ti nagsasalip iti national level.

Dagitoy dagiti kampeon dagiti probinsia:
1. MARIO TEJADA, Kampeon ti Ilocos Norte
“Agawidakon, Patti!” ti pinangabak a piesa pinangabakna iti salip a naangay iti Currimao, Ilocos Norte. Agdama a department head iti Piddig Municipal Government ni MTT. Nagturpos iti B.S. Commerce iti Divine Word College of Laoag ket mangal-ala iti masteralna iti Mariano Marcos Memorial State University.

Premiado a mannurat iti Bannawag. Nakagun-od iti maikadua a gunggona iti Iluko Short Story Writing Contest ti GUMIL idi 1982. Agdama nga Oditor ti GUMIL Ilocos Norte. Uppat ti annakda ken ni sigud a Lilia Andres ti Tonoton, Piddig, Ilocos Norte: da Marlo Joy, Ariel Paolo, Rashela Yanina ken Mara Ira Patrice. Agnaed ti pamilia Tejada iti Anao, Piddig, Ilocos Norte.

2. MARCIELITO S. TACADENA, Kampeon ti Ilocos Sur. Inyalatna ti kampeonato a naangay iti Marinella Complex, Metro Vigan, Ilocos Sur babaen iti manuskritona a “Para iti Sapasap a Balligi”.

Nagturpos iti University of Northern Philippines iti kurso nga AB Mass Communications. Iti tawenna a 23, agdama ita a news reporter ken scriptwriter iti National Broadcasting Network (NBN 4 Vigan) ken kameng ti Hunta Direktiba ti Ilocos Sur Integrated Press. Taga Namruangan, Cabugao, Ilocos Sur.

3. FERNANDO B. SANCHEZ, Kampeon iti Pangasinan Nangabak ‘toy nalatak a mannurat ken mannaniw iti Iluko iti napalabas a Provincial Saribitniw Competition a napasamak iti Information Center, Nagsaag, San Manuel, Pangasinan.

Agdama a principal iti San Nicolas Elementary School, Pangasinan ken OIC District Supervisor ti DECS. Ni FBS ti nakagun-od iti kangatuan a gunggona iti napalabas nga eksperimental a pasalip ti Saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila itay napan a tawen, kabayatan iti maika-36 a kombension nasional ti GUMIL Filipinas.

4. ROLAND A. ALMOITE, Kampeon iti La Union
“Kinaubingak ni Rigat” ti piesa a pinangabakna iti pasalip a naangay iti La Union National High School, San Fernando City.

Iti napalabas a pasalip ti saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila, itay napan a tawen, nagun-od ni RAA ti Pangliwliwa a Gunggona. Isu ti agdama a bise presidente ti GUMIL La Union ken kapitan ti barangay Say-oan, Bacnotan, La Union. Radio announcer ti DZNL ken nagturpos iti kina-agricultural engineer iti DMMMSU.

5. LAWRENCE DECENA MARTIN, Kampeon iti Isabela
“Kaano nga Agsubli ti Kulalanti, Tatang Salustiano?” ti piesa a pinangabakna ‘toy tubo ti San Agustin, Isabela.

Ti Governor Roque Ablan Awards for Iloco Literature (GRAAFIL) ti umuna a literary awardna, iti panangabakna iti Maikadua a Gunggona iti salip iti daniw nga impablaak ti Bannawag. Nangabak itay nabiit ni LDM iti Pangliwliwa a Gunggona iti pasalip ti TESDA a sarita maipanggep iti programa daytoy Technical Vocational Training.

Tubo ti San Agustin, Isabela, naipasngay idi Enero 23, 1977 kada Salustiano P. Martin ken sigud nga Anastacia P. Decena.

6. LUVIMIN T. AQUINO, Kampeon iti Baguio-Benguet
“Sirmata iti Kasipngetan” ti pinangabak ni Luvimin T. Aquino iti kallabes a pasalip ti Saribitniw iti Benguet a napasamak iti Sato Kokusai Lecture Hall, Patria de Baguio, Baguio City. Drama Production Supervisor ti Mt. Province Broadcasting Corporation (DZWT).

7. ALEJANDRO C. MATINEZ, JR., Kampeon iti Abra
“Barangay a Kababaan: Panagkunniber Awanan Simpakawan” ti pinangabakna. Mangisursuro iti Tagudtod National High School, Lagangilang, Abra. Agdama a bise presidente ni ACM Jr. ti GUMIL Abra.

Saan a nakadar-ay iti pasken ni Almoite ken ti agnagan iti Dr. Acoba iti Nueva Vizcaya. Nalabit nga iti sumaruno a salisal...

Computerized ti tabulation dagiti score, babaen iti tulong ti STI-College, San Fernando City babaen ken ni Engr. Antonio P. Alvarado ken dagiti estudiantena. Agaaddayo iti uppat a metro dagiti hurados, tapno masigurado a kabukbukodan ni hurado ti keddengna, ken addaanda iti saggaysa a kompiuter a nakakonekta iti kompiuter (home networking) ti secretariat ken timer tapno maamuan a dagus ti resulta.

Nagkadua ti salip: iti written ken iti oral. Iti oral iti naghuradoan toy numo toy biang. Dagiti nangabak:

Umuna a Gungguna: Fernando B. Sanchez, ti Pangasinan; Maika-2 a Gungguna, Mario Tejada, Ilocos Norte; Maika-3, Luvimin T. Aquino, Baguio City. Dagiti consolation prize: Lawrence Decena Martin, Isabela; Marcielito Tacadena, Ilocos Sur; ken Alejandro C. Martinez, Jr., Abra.

Kaduak a naghurado da Prescillano N. Bermudez, (chairman ken kamengkami kada) Edilberto H. Angco, Peter La. Julian.

Dagiti nangabak iti T. Gabriel Tugade Foundation On The Spot Poetry Writing Contest, a ti tema ti nagsasalipan ket ti: “Akem ni Mannaniw iti Agdama a Mapaspasamak iti Gimong”: Umuna a Gungguna, Leonora T. Corpuz; maika-2 Letty Astudillo-Aquino; ken maika-3, Danilo Caburian.

Kaduak a naghurado da: Prescillano N. Bermudez, (chairman) ken Edilberto H. Angco.

Ti premio ti Reynald Antonio Awards for Iloco Literature 2005 Salip ti Daniw ket naited iti nasao a pasken: Umuna a Gungguna, Danilo Caburian; maika-2 Gungguna, Edilberto H. Angco. Dagiti dadduma a pay a nangabak: Lorenzo Tabin, Dexter Fabito ken Agustin DC Rubin. Kaduak a nangiyawat ti premio da Caburian ken Angco ni Prescillano Bermudez, idinto ta naidulin ti para kadagiti dadduma.

Kaduak met laeng da Prescillano N. Bermudez ken Edilbereto H. Angco a naglektiur iti sarita, bitla, daniw ken saribitniw. ##

Thursday, October 20, 2005

DAGITI NATARAKI A KAMPEON TI SARIBITNIW

Ti Saribitniw ken (daydi) ni Pelagio Alcantara



Saribitniw, a kayatna sawen ket sarita, bitla ken daniw. Maysa a coined word wenno pinutar a sao.

Pinutar ni (daydi) Pelagio A. Alcantara. Maysa kadagiti no dipay ket isuna iti agsursurat iti kaababaan ken kanamsekan a binatog (sentence) a kunam la no naimurian wenno sinaggaysana a pinilina dagiti balikasna. Napili kunak, ta uray no maymaysa wenno dudua laeng a balikas iti mangbukel iti maysa a binatog ket pirmi ti kidagna ken nalaka a maawatan ken nalaka a kumpet iti muging agbasbasa. Naidumduma ngarud dagiti binatogna kadagiti kaadduan a mannurat. Maysa nga istilo a narigat a mapataran.

Sadiwa pay laeng iti lagipko ti pagteng. GUMIL La Union Seminar Abril 7, 1990, a napasamak sadiay Kapitolio ti La Union.

(Seminar ti gunglo -- GUMIL La Union, daydi. Ngem no kastoy nga agseminar ti GLU, umawag-nga-umawag latta daydi Mang Pel (nakasanayanmi a pangawag kenkuana) tapno bumabakami a taga-GUMIL Baguio-Benguet. Kastoy ti kadakkel ti panagayat ni Manong Pel ti GBB. Isu ngamin ti maysa kadagiti naayat a nangtartarabay sipud idi naipasngay idi 1985. Kaduak a dimmar-ay dagiti panuli ken malalaki a mannurat iti Siudad Dagiti Saleng ken naanus a nangtartarabay kaniak tapno mamuliak a kas mannurat, da Pedrito Sanidad, Bagnos Cudiamat ken Art de Castro.

Madama idi iti open forum. Ti nagpaay a lektiurer/moderator kadayta a forum ket daydi Mang Pel.

Ti naidatag idi a napagadalan ket ti maipapan iti Gramatika Ilokana. Daytay agdama nga ortograpia.

Ngem maysa kadagiti panel/lektiurer iti saan a mamati iti agdama a sistema ti ortograpia. Ni Nid Anima, manipud iti Abra. Maysa a mannursuro. Mannurat iti Iluko ken iti English.

Kuna ni Anima a saan kano a maikanatad ti agdama nga ortograpia. Apay kano a saan nga isubli ti daan nga ortograpia a kas iti panagaramat ti letra C, V, F, X, J, UI, ken “nga” aminen a, nga awanen dayta “a” a mangulaw. Ta isu ngarud daytoy ti orihinal nga ortograpia ti Iluko. Kinuestionaran ni Anima dagiti termino nga Iluklish. No apay kano a timmaud dagitoy. Kuna met daydi Mang Pel nga adda met dagiti napagsasaip wenno coined word manipud iti Iluko. No apay a saan a rimmimbaw dagitoy a coined para iti termino ti English, papolaridad ti rason. Mas papolar ken mas maawatan kano nga insegida dagiti Iluklish ngem ti coined word nga Iluko, a kas kadagitoy nga ehemplo: English, football; Iluklish, potbol; Iluko coined word, innagawan ti bola. English, basketball; Iluklish, basketbol; Iluko, baltogbaltog ti bola.

Mas papolar ken nalaklaka a maawatan dagiti Iluklish ngem dagiti Iluko coined word. Ti kinapapolar ken kinalaka a maawatan ket dakkel la unay a factor iti panangdominar ti Iluklish iti Iluko coined word.

Nupay kasta, adda met dagiti Iluko coined word a nagballigi ken mas papolar ngem kadagiti Iluklish. Kas kadagiti batonlagip (bato a lagip, monumento), aribai (ari a babai, reyna), ken ti saribitniw.

Dinamag idi ni Anima no ania ti saribitniw.

Impalawag ni Mang Pel a napaglalaok a sarita, bitla ken daniw. Nga isu daytoy ti declamation iti English. No iti Iluklish met, deklamasion wenno deklemesion. Ngem mas pabor ni Mang Pel ti saribitniw ngem ti Iluklish.

Sinegundaan daytoy ni apo Juan S. P. Hidalgo, Jr. a maysa met kadagiti naglektiur. Pinasarunoan met nga inayunan ni Gobernador Justo Orros a kangrunaan a sangaili.

Ket naipasngay ngarud ti balikas a saribitniw iti daydi a GLU kombension sadiay kapitolio ti La Union.

Wen, malagipko pay, sadiwa pay laeng dagiti pagteng iti lagip. Lagip nga iti kaanoman, dinto mapunas a lebben ti napalabas. Ti napalabas a nangtangadan kadagiti bunga a nagtaudan kadagiti sirib, sirmata, ken panirigan a kas mannurat.

Ket ti pannakapanunot ti pamilia daydi Manong Pel iti pannakaadda ti Nailian a Salip ti Saribitniw ket maysa a napintas nga addang tapno mapagtalinaed ti maysa a “patawid” (legacy) daydi Manong Pel.

Malaksid iti Gumilaweng, ti maysa pay a patawid daydi Mang Pel ket ti Haiku Iluko. No saanak a nagbiddut, isu ngaminsa iti kaunaan a nakaipablaak iti kastoy a porma ti daniw iti Bannawag babaen ti daniwna a napauloan iti “Dagiti Haiku ti Birhen” a nangtrataranna ti aparision sadiay Agoo, La Union.

Ket tapno mataginayon ti patawid (legacy) ni Mang Pel maipapan iti “Haiku”, napasamak ngarud ti kaunaan nga on-the spot poetry writing contest a napasamak iti maika-33rd GUMIL Filipinas National Convention a naangay sadiay Suso Beach, Sta. Maria, Ilocos Sur. (Sadiay Sto. Nino Beach Resort ti venue daydi a seminar, ngem naaddaan iti waya a simmarungkar ken nangangay ti kombension iti agmalmalem iti Suso Beach, a kas kiddaw ni Dr. Godofredo Reyes.) Toy numo toy biang ti maysa kadagiti naghurado. Kaduak a naghurado dagiti dua pay a malalaki a mannaniw ken Bucaneg Awardee a da Jaime P. Lucas ken Peter La. Julian.

“Kas pakalaglagipan kadaydi Director Pelagio Alcantara,” kuna man ni Bucaneg Awardee Prescillano N. Bermudez, ti pangulo ti secretariat ti “Haiku On The Spot Writing Contest.”

Wen, tapno mataginayon dagiti patawid, nasken ngarud ti mataginayon a panangtagiben kadagitoy a patawid. Saan laeng nga agserbida a kas pakalaglagipan no dipay ket lasag ken dara ti Literatura Ilokana. Ti lasag ken dara ni Ilokano.

Inton Sabado, Oktubre 22-23 a maangay ti Umuna a Nailian a Saribitniw-Dangadang Dagiti Kampeon kadagiti nagduduma a GUMIL Provincial Chapters, a maangay sadiay New Pavillon, Regional Educational Learning Center California Ave., San Vicente, San Fernando City a mangrugi iti alas:9:00 iti agsapa.

Dagitoy dagiti agsasalip iti kampeonato:

1. MARIO TEJADA, Kampeon ti Ilocos Norte

“Agawidakon, Patti!” ti pinangabak a piesa pinangabakna iti salip a naangay iti Currimao, Ilocos Norte. Agdama a department head iti Piddig Municipal Government ni MTT. Nagturpos iti B.S. Commerce iti Divine Word College of Laoag ket nangal-ala iti masteral na iti Mariano Marcos Memorial State University.

Premiado a mannurat iti Bannawag. Nakagun-od iti maikadua a gunggona iti Iluko Short Story Writing Contest ti GUMIL idi 1982. Agdamanga Oditor ti GUMIL Ilocos Norte. Uppat ti annakda ken ni sigud a Lilia Andres ti Tonoton, Piddig, Ilocos Norte: da Marlo Joy, Ariel Paolo, Rashela Yanina ken Mara Ira Patrice. Agnaed ti pamilia Tejada iti Anao, Piddig, Ilocos Norte.

2. MANCIELITO S. TACADENA, Kampeon ti Ilocos Sur

Inyalat ti kampeonato ti Saribitniw a naangay iti Marinella Complex, Metro Vigan, Ilocos Sur babaen iti manuskritona a “Para iti Sapasap a Ballaigi”.

Nagturpos iti University of Northern Philippines iti kurso nga AB Mass Communications. Iti tawenna a 23, agdama ita a news reporter ken scriptwriter iti National Broadcasting Network (NBN 4 Vigan) ni MST a kameng ti Hunta Direktiba ti Ilocos Sur Integrated Press. Taga Namruangan, Cabugao, Ilocos Sur.

3. FERNANDO B. SANCHEZ, Kampeon iti Pangasinan

Nangabak ‘toy nalatak a mannurat ken mannaniw iti Iluko iti napalabas a Provincial Saribitniw Competition a napasamak iti Information Center, Nagsaag, San Manuel, Pangasinan.

Agdama a principal iti San Nicolas Elementary School, Pangasinan. Ni FBS ti nakagun-od iti kangatuan a gunggona iti napalabas nga eksperimental a pasalip ti Saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila itay napan a tawen, kabayatan iti maika-36 a kombension nasional ti GUMIL Filipinas.

4. ROLAND A. ALMOITE, Kampeon iti La Union

“Kinaubingak ni Rigat” ti piesa a pinangabakna iti pasalip a naangay iti La Union National High School, San Fernando City.

Iti napalabas a pasalip ti saribitniw a naangay iti National Press Club, Intramuros, Manila, itay napan a tawen, nagun-od ni RAA ti Pangliwliwa a Gunggona. Isu ti agdama a bise presidente ti GUMIL La Union ken kapitan ti barangay Say-oan, Bacnotan, La Union. Radio announcer ti DZNL ken nagturpos iti kina-agricultural engineer iti DMMMSU.

5. LAWRENCE DECENA MARTIN, Kampeon iti Isabela

“Kaano nga Agsubli ti Kulalanti, Tatang Salustiano?” ti piesa a pinangabakna ‘toy tubo ti San Agustin, Isabela.

Ti Governor Roque Ablan Awards for Iloco Literature (GRAAFIL) ti umuna a literary awardna, iti panangabakna iti Maikadua a Gunggona iti salip iti daniw nga impablaak ti Bannawag. Nangabak itay nabiit ni LDM iti Pangliwliwa a Gunggona iti pasalip ti TESDA a sarita maipanggep iti programa daytoy Technical Vocational Training.

Tubo ti San Agustin, Isabela, naipasngay idi Enero 23, 1977 kada Salustiano P. Martin ken sigud nga Anastacia P. Decena.

6. LUVIMIN T. AQUINO, Kampeon iti Baguio-Benguet

“Sirmata iti Kasipngetan” ti pinangabak ni Luvimin T. Aquino iti kallabes a pasalip ti Saribitniw iti Benguet a napasamak iti Sato Kokusai, Baguio City. Drama Production Director ti Mt. Province Broadcasting Corporation (DZWT).

7. ALEJANDRO C. MATINEZ, JR., Kampeon iti Abra

“Barangay a Kababaan: Panagkunniber Awanan Simpakawan” ti pinangabakna. Mangisursuro iti Tagudtod National High School, Lagangilang, Abra. Agdama a bise presidente ni ACM Jr. ti GUMIL Abra.













BUTTON TI TAMDAGAN

Button ti Tamdagan


natay nga alis tawat’ isem
ti impasngay gagar idi malem
ti pitel nasulat’ kawaw a nakem

tinamdagak kunak a bunton
iti nagrusing a mohon
ngem naunton pasamak a button

ti tamdag iti daya panes
a diayat’ dakulap a nalmes
ta awan isem a mapespes

ti tudo di narangtayan
ti daga ken ti langit a kurarayan
ket sasaur a gaw-aten beggang

ti rigis a pinigis
ti natay nga alis
banderat’ purwa a naimis

ngatokon dua nga iman
iti baddek ti attang
iti button ti tamdagan

nabungtit lattat' anglem
ti di maigawid a malem
ti nagtinnalikud a nakem


oktubre 19, 2005
san antonio, narvacan
ilocos sur





Monday, October 17, 2005

TI TIMEK NI PLJ

Ti Timek ni PLJ



Immawag iti selpon ni apo Peter La. Julian idi agtengngan ti aldaw idi Oktubre 16, maipapan iti naiposte ditoy blog. Inlawlawagna ti biangna iti panagsarakda ken DSB iti induction ti GUMIL Benguet.

“Kas maysa nga adviser, dapat naammuak nga inawisda ni Bulong. Ti ammok ket ni apo (Armando) Galimba ti speaker ken induction officer,” kuna man ni PLJ.

Ket nakudkodko la ket ngarud ti di met nagatel a teltelko. Naa, ta sabali daytoyen a, kunak iti bagik. Twist (ending) ti naimbag a damag?

“Diak ammo a ni Bulong, ti induction officer, Jimmy...” kuna latta ni PLJ.

“Dida imbaga kenka, a ni DSB ti induction officer?” Ket ngimmato pay ti kidayko.

“Saan...!”

Nagwerret ti panunotko sa naisab-it iti tangatang: pundador ken adviser ngem di napakaamuan no asino ti induction officer ken speaker, idinto ta naawis nga agsapata a kas adviser? Ket ti naawis nga induction officer ken speaker ket ti “kalabanna?”

“Either (Armando) Galimba or Prescy Supnet (ni Chancellor Macansantos ti kayatna a sawen) ti UP Baguio ti maawis,” panangilawlawag ni PLJ.

“Ket no naglamanokayo ken nagsaokayo met a dua ken ni DSB, saan aya? Isu dayta ti impostek iti blogko!” imbalesko met a.

“Wen, addakami idiayen. Makaliklikak pay ngarud? Ken maysa, saanko met a kayat a panawan ni Galimba ta adda met ti nagkaduaanmi...”

Iti panunotko, wen, nagkadua da PLJ ken Galimba iti gunglo dagiti Regional Executive Director: Galimba iti DTI idinto ta PIA ken PLJ.

“Kas kameng ti media, insuratko laeng ti nakitak, nasaksiak ken nagtaud iti credible sources, Mang Peter...” Impettengko met.

“Nakilamano ken nakiinnarakup. Nakipagsapata met idi pagsapataek dagiti opisial ti GB. Nagsaritada met ken ni Manangmo,” kuna pay ni DSB.

“Wen, ammok dayta, Jimmy...”

“Ket ania ngarud ti kayatmo a mapasamak?”

“Mailawlawag met ti biangko, in fairness kadagiti kakaduak...”

“OK, manong...! Karbengam dayta...” Ta rumbeng laeng a maamuan ti biang ti naseknan, saan? Nalpas ti saritaan. Ket pinampanunotko ti situasion.

“Ti kunam frame-up ti napasamak?” inteksko ta makaellekak a nagsapata ni PLJ iti “kalabanna?”

“Kayat ni Zaldy (ti presidente ti GB) ti agapolohia iti personal kaniak, ngem, di natuloy...”

Kasta aya? Ehemn...

Iti kabigatanna, (ita nga agsapa) nagteks ni PLJ a nangibagaanna a naglusulosen a kas adviser ti Gumil Benguet.

Daytoy ngarud ti biang ni PLJ a nasken met a maammuan ti amin.

Agtudtudo kadaydi a sumipnget idi nagteks ni apo Pedrito Sanidad a kunana a madama ti induction ti GB. Saanak a kameng ti GB. Ti gumgumil ket saan a priority kaniak iti agdama gapu iti adu unay a pakakumikomak. Isu a diak nga interesado iti padamagna, a kas iti diak interesado iti naynay nga awis ni PLJ ti reorganisasion ti GB.

“Adda ditoy ni Diony Bulong, adda met ni Peter...!” kuna manen ni Pedrito.

Ania nagsarak da DSB ken PLJ? Nasukit ti essemko nga umatendar. Ta ammok met ti iruprupir ni PLJ ken ti takder ni DSB. Nagdardarasak a napan iti Patria de Baguio. Kayatko a paneknekan ti amin. Nagdamagak kadagiti nasangpetak no ania ti reaksion da DSB ken PLJ.

“Naglamanoda met.” Kuna ni Pedrito. Kuna pay ti presidente ti GB ken dagiti dadduma pay a kinissiimak nga adda iti tallaong.

“Wen, nagsaritakami,” kuna met ni DSB idi inasitgak iti tugawna.

Nagtuloy latta ti panaglikos ti ungot ti naimas a basi ket nagtultuloy met latta ti panagobserbarko. Naragsak ni DSB a nakisarsarita ken nagunnoy iti itutulongko iti proyekto ti NCCA Cordillera, ta isuna ti coordinator ti Northern Luzon. Nabuyak met ti isem ni PLJ iti tugawna. Naisem latta met ti secretary ti GF a ni Djuna Alcantara idi nagtungtongkami. Uray ti Bucaneg Awardee a ni Ed Angco ket naisem latta met iti tugawna. Ti sibubukel a tallaong ken naragsak. Awan ti asuk a nasay-opko.

Kas agiwarwarnak, insuratko dagiti nakitak ken dagiti nagtaud iti credible sources. No ania ti nasaksiak kadayta nga induction.

Respetarek met ti asinoman a mangiyebkas ti biangna.

Ket nasayaat ta nagtimek ni PLJ tapno maammuan met ti biangna, a dina gayam ammo iti panagsarakda ken DSB kadayta nga induction uray pay no isu ti pundador ken adviser ti GB, ken tapno maamuan a saanna nga insuko ti iruprupirna a kalintegan. Ulitentayo a, dina insuko ti iruprupirna a kalintegan.

Dagiti naiposte kadaytoy a blog ket awan ti intensionna a mangyabayab ti “naingel” pay laeng nga asuk ti mapupuoran a lamen ti garami iti bangkag ni mannurat no di ket naibisik laeng dagiti pudno a pasamak.

Ket ipinalmin: ti isem dagiti dua a panglakayen ti ingpen ti komunidad dagiti mannurat a rigis ti napirpir a bandera. Kadakami, agpada da DSB ken PLJ a napateg ta isuda ti nangibin ti plumami sipud pay idi naipasngay ti GB idi 1985. Dimi anaken ti nangisit nga ulep nga umappayaw iti tangatang lalo no tudo ti itinnagna. Essemanmi ketdi ti naraniag nga agsapa tapno nawayakami nga agtignay nga awan ti laplapayaganmi. Iti ababa a pannao, dimi a kayat a paganninawan ti rikkirikki a sarming...

Ngaruden...!

Thursday, October 13, 2005

P. S iti TMI Filipinas

Maiyalnag ti Constitution and By-laws ti TIMPUYOG DAGITI MANNURAT ITI ILUKO ITI FILIPINAS INTON Oktubre 16, 9:00 AM iti DENR-CENRO, San Isidro, Isabela, (sikigan ti LTO Office).

Mapagsasaritaan pay dagiti kangrunaan a proyekto ti gunglo ita a tawen, lalo ti maangay a 2006 National Convention.

Para kadagiti dadduma pay a detalie, umawag kada:

1) Jonh Buhay -- 0918-7528215
2) Franklin Macugay -- 0918-9670058
3) Atty. Nole Lansangan -- 0918-5729225
4) Rogie Baysa -- 0921-3746452
5) Mindo Aquino -- 0917-5741694

Wednesday, October 12, 2005

NAIMBAG A DAMAG MANEN!

NAIMBAG A DAMAG MANEN!


Nabuangayen ti TIMPUYOG DAGITI MANNURAT ITI ILUKO ITI PILIPINAS (TMI Pilipinas) idi Setiembre 25, 2005 a napasamak sadiay CENRO Office, San Isidro, Isabela. Panggep ti TMI Pilipinas ti makibinnulig iti TMI Amerika da Dr. Aurelio Agcaoili, Terry Tugade, Cristino Inay ken Lorenzo Tabin.

Ti kangrunaan a panggep ti TMI (Pilipinas) ket ti naipangruna a panagadal iti estetika ti literatura: CREATIVE WRITING ken LITERARY CRITICISMS.

Iti sabali a bangir, binuangay met ti Quirino Province ti bukodda a tsapter ti TMI idi Setiembre 30, 2005.

Kadagiti dadduma pay a probinsia ken siudad iti Kailokoan, inkissiimda metten iti panangam-amirisda iti pannakabangon iti TMI.

“Ti TMI ket flourescent dagiti arapaap ken kayat a ragpaten dagiti piksionista iti Iluko. Naipangruna koma iti panagadal iti piksion a saan ket sosialan, tsikaan ken bidaan, ” kuna ti bangolan a piksionista taga Baguio City.

“Nabayagakon a makigumGUMIL, ngem tunggal makimitangak, agtagTagalog wenno agingEnglishda met amin. Makapadisganas! Makikamengak la ketdi kadayta TMI, bareng no adda ti lugarmi a saan a nakangato iti adalna, ” kuna met ti dina kayat a mainaganan a sumingsingising (nangab-abak metten) a mannurat.

“No kayat ti TMI, kumappengkami kadakuada” kuna ti agtutubo a dadaulo ti grupo dagiti agdadamo a piksionista iti La Union, Pangasinan ken Ilocos Sur.

“Jim, pls hlp me hw 2 orgnzd local TMI,” inkulit met namindua ti maysa nga agtutubo iti Ilocos Sur. “jaz affiliates ur own wrtrs orgnztion 2 TMI,” insungbatko met a, ta adda met ti grupoda dagitoy nga agtutubo nga awan iti sabali a panggepda no di makasursuro nga agsurat iti sarita ken daniw. Kas iti grupo dagiti sabali pay nga agtutubo, nagagetda pay nga agipatulod kadagiti sinuratda iti Tawid News Magasin. Ket winenko a dagus ti awisda nga innak panaglektiur iti aniaman nga aldaw.

“Suportaram kadi ti TMI?” Saludsod ti taga-Pangasinan, a tunggal salip ket saan a maawan ti naganna iti listaan.

Amin a naimbag a panggep ket suportarantayo. Adda ti karbengan ti amin a mangtunton ti ammona a nasayaat a banag iti bukodna a pamuspusan. Ket no ti makitana a pamuspusan ket ti ikakappengna iti dua wenno ad-adu pay a gunglo dagiti mannurat, saan koma ngarud a mabekkel. Addatayo, agnanaedtayo iti demokratiko a sistema ti gobierno ket nawaya ti asinoman nga agtignay ken agpanunot para iti pagimbaganna ket awan ti karbengan ti asinoman a mangiparit wenno manglapped kenkuana.

Ngem sakbay a makipagkamengka iti TMI, wenno sakbay a buangayen ti asinoman ti lokal tsapter ti TMI, makiuman koma ngarud kadagitoy:

1) JOHN B. BUHAY -
cp# 0918-7528218
wenno agemail iti: johnbuhay@yahoo.com
wenno agsurat iti:
JONH B. BUHAY, Editor
The Valley Journal
100 P. Zamora St., Buag
Bambang 3702 Nueva Vizcaya

2) Atty. Nole Lansangan
Editor, Salinong,
Purok I, Villa Cruz,
3318 San Mateo, Isabela
CP# 0918-5729225

Madaman iti pannakaisagana ti umuna TMI Pilipinas National Convention 2006, a pakaipangrunaan iti panagsurat iti creative writing (Iluko) ken kritisismo-literatura (literary criticisms). Umatipukpok la ketdi a workshop ken panagadal.

Kadagiti mayat a mairaman iti nasao a kombension, makiumanda koma a dagus kadagiti nadakamat a tattao para iti ad-adu pay a detalie.

“Jim, nabuangay kadin TMI Internet (wenno TMI-www wenno TMI virtual)” inyimel met ti maysa pay nga agessem met nga agsurat.

Daytoy ti diak a masungbatan. Yanna kadin aya? Nabugiaw wenno nagpabugiaw iti bugiaw dagiti bugiaw?

Ti panggep ti TMI ket napintas la unay para kadagiti piksionista, sumingsingising ken agessem iti creative writing ken literary criticism. Lalo la unay iti literary criticism, ta kasla saan pay laeng a sisasagana ni Ilokano a makritikar ti sinuratna. Nagruar idi tartaraudi ti 1980s dagiti nagpipintas a kritisismo dagiti naghurado kadagiti salip, ngem gapu ta naganus pay laeng ti panunot ni mannurat nga Ilokano, imbes a dimmur-as ti kritisismo, nangipaay ketdi iti arigengen iti nagbabaetan dagiti hurado ken dagiti nangabak iti salip. Insardeng la ket ngarud ti Bannawag ti agipablaak iti kritisismo agingga iti agdama.

Saan nga ammo ni mannurat nga Ilokano a ti maysa a piksion ket nagkatlo a buklen da mannurat, agbasbasa ken kritiko? Diak a masungbatan...

Ti regget dagiti essem ket agbungada koma iti kumarabukob a tik-ab, a kas daydiay nuang nga immareb-eb iti pakyas wenno waig wenno karayan. Kumarabukob a tik-ab a mangipasngay kadagiti ad-adu pay a henio iti Literatura Ilokana. Ti pannakabuangay ti TMI ket saan nga inaw ti puraw a rabii ti GF no di ket kabinnulig, kasinnallabay, kabinnaklay iti maymaysa a panggep: ti idudur-as ti Literatura Ilokana.

Rebbeng laeng nga iti suli wenno iti kasayaatan iti amin ket awan koma ti lugar ti pinnangatoan iti isbo kadagiti amin a tumaud a gunglo, timpuyog, liga, grupo, “Annak ni...” ken dadduma pay, para iti panangtaginayon ti bukod a dila ken dagiti sumarsaruno a kaputotan....###


Sunday, October 09, 2005

NAIMBAG A DAMAG! NAIMBAG A DAMAG!!

NAIMBAG A DAMAG!


Naglinnamano ken nagtungtongen da Dionisio S. Bulong ken ti kinasalisalna iti presidente iti GUMIL Filipinas a ni Peter La. Julian idi malem ti Oktubre 8, 2005 iti alas dos iti malem iti napasamak nga Induction Program ti GUMIL Baguio-Benguet a napasamak iti Sato Kokusai Lecture Hall, 3rd Floor Patria de Baguio, Session Road, Baguio City.

Ti ungot ti basi nga imminuman ni DSB ket imminuman met ni PLJ ken imminuman met ti amin; agingga rimmasaw dagiti naduman a tukak ken kasla kinirog a kappi ti rupa dagiti amin a naragsak.

Iti napalabas nga eleksion ti GF, nagsat ti puseg ti relasion dagiti dua ken saan laeng a naarigengen no dipay ket nadayyeg ti sibubukel a gunglo dagiti mannurat. Napaksiopaksion dagiti mannurat lalo idi kinondena dagiti nadumaduma a tsapter ti resulta ti eleksion.

Nagmalanga dagiti agngayangay ken mayat nga agsursuro nga agbalin a mannurat iti nasaksianda a rikki ti sarming a pagan-anninawanda. Naimula iti panunotda ti nangisit nga impresion a saan koma a rumbeng a sagrapenda. Nagsennaayda ket kunam la no nabalangda iti bukodda a daga ken arapaap.

Ngem ti GUMIL Baguio Benguet ket dina pinaidan ti gil-ayab ti apuy no di ket dinepdepna. Ti apuy a manguram iti natarnaw a ladawan ni mannurat.

Agpada a napateg kada PLJ ken DSB ti GUMIL Baguio-Benguet: Duapulo a tawen ti napalabas, (1985) inlungalong ni PLJ ti pannakabuangay ti GUMIL Baguio (nga ina ti GBB). Ni met laeng DSB iti namagsapata kadagiti opisial ken kameng ti GB iti isu met laeng a lugar, Patria de Baguio, iti isu met la a panawen, agtudtudo. Ti lamiis ti tudo iti Baguio ket adawenna ti beggang iti lulonan ti asinoman.

Ita a tawen 2005, ni met la PLJ ti nangilungalong iti pannakabangon ti baro a rupa ti GBB. Ket ni DSB ti inamongan ti gunglo a namagsapata kadakuada babaen iti panangtarabay ni Dr. Armando Galimba, executive vice president ti University of Baguio.

University of Baguio met laeng iti nakaangayan ti umuna a kombension ti GF idi 1969, ngem Baguio Technical School pay laeng ti nagan ti eskuelaan idi. Kayattayo man ken saan, ti pannakabuangay ken dandani pannakarakrak ti GF ket karaman latta ti University of Baguio.

Ti pasamak ket sinaksian pay dagiti sumagmamano a kameng ti hunta direktiba ti GF a kas kada Djuna Alcantara ken Clarito de Francia ken ni Bucaneg Awardee Edilberto H. Angco.

Ti panagrusing ti bin-i ti isem iti uneg ti GF ket kasasayaatan amin nga addang dagiti mararaem a panglakayen. Kalpasan ti amin, nasarakanda met laeng ti umno a dana ti ulidan nga ingpen ken rumbeng laeng a tuladen dagiti agtutubo ken agngayangay a mannurat.

Awan koma ngarud ti lugar ti ningas kogon tapno naam-amnut ken maikari met laeng a ni mannurat ket isu ti timek ti kararua ti puli. Naakas koman dagiti nangisit nga ulep ti napalabas a nangited iti bayakabak ti misuot. Ibalaybay iti asul a langit ti baro nga agsapa tapno ti sumingsingising nga init ket isaknapna dagiti bimmalitok a raya ti pagulidanan.

Kas maysa a co-creator ti Namarsua, akem ni mannurat ti mangidanon iti asinoman ti mensahe ti kappia a saan ket a mensahe ti panagsisina.

Agbiagkayo a dua, DSB ken PLJ!

Agbiag ti GUMIL Filipinas! ##

Sunday, September 25, 2005

DANIW MAN MET


Saan laeng nga agmurareg no dipay ket agmisuotak no adda beggang iti lulonak kadagiti daniw a mamalbalakad, ngem itoy a gundaway ti panagimaldit ti arungaing ket maysa met addang lalo no nasirayan ti nagisit nga ulep iti tuktok dagiti saringit

BALAKAD


impalangitnak idin ti kamotit
ngem nalpay abagak a nangipalakay
iti bangkag butbot a bulsa.

ket na-el nino sangaputik a balitok
nga ingpek a kalien
iti mukod bullalayaw.

ngamin lubongkot’ umipus iti anges
tunggal matnag a ling-et iti pinuon
dagiti berde ken puraw a balitok kailokoan

kinurobko nalam-ek a lapog kaigorotan
ket kinammet ti mata ken lapayag
ti agur-urok a rabii

iti ilalawat’ anges sinusok sabali nga urat-sirib
iti bigaot’ bulod ken labbat’ dawat
ket nabagas ti apit iti ganggannaet a daga.

tinekkenak bukodko a rakit
ken binallasiw nadawel a baybay
da diplomado ken agtiltilmon

iti takdang sinennaayak naibukbok
a gettat’ balay-sirib iti tiklis-materialismo
ken kuribot lasag-lubong

ti getta a rangtay ti exodus ulila a dulang
ngem di alaw ti nalmes a suelas ti sapatos
no di ket bato nga impallangatok iti tuktok nanaltuok

kas iti kamotit, kalgaw man ken katutudo
agdalapdapak iti bangkag ti biag, anakko
tapno dikay agules tigerger ulila a dulang

tapno dikay agbakkog iti pinuon
ti berde ken puraw a balitok iti kailokoan
di agkurob tarubong iti butbot a bulsa

agbussogkayo a sumuso iti getta
ti balay-sirib nga isibog iti mana
a nagtubo iti nalinteg ngem nakipet a dana…

Wednesday, September 07, 2005

BARO A RUPA TI LITERATURA ILOKANA

Salip ti Sarita iti TESDA, Baro a Rupa ti Literatura Ilokana





TI salip ti sarita iti TESDA ket ininawna iti pannakaipasngay ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana. Baro a rupa a simiasi iti “sumalasu” a sarita: dagiti sarita a nalemmes iti sennaay, inrareb iti leddaang, binartek iti sentimiento, blha, blah, blah, blah!; dagiti sarita a no saan a mangbagbaga wenno mangaskasaba ket nadaripespes iti lua ken luluasit; dagiti sarita a naipadron kadagiti sinurat; dagiti sarita nga angot-simbaan ken sarita a naglubnak ken naguper iti ayat ken relihion.

Ti salip iti TESDA ket ipasngayna ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana: dagiti sarita a maawagan iti literature of hope and growth. Literatura ti panagbalbaliw ken dur-as. Ipasngayna dagiti sarita a makainspirar iti biag, dagiti sarita a mangpidut kadagiti linabag ti naburaken nga ekonomia; dagiti sarita a mangungaw ti kinakurapay; dagiti sarita a mangtulong ti gobierno a saan ket a mangirurumen; sagiti sarita a mangparnuay kadagiti ad-adu pay a trabaho; ken ii ababa pannao, dagiti sarita ti napudpudno nga Ilokano.

Yiddekmo ngarud, mannurat, tapno maipasngayen ti kabarbaro a rupa…

KALPASAN iti namitlo a panagbaliwbaliw iti petsa ti awarding, natuloy met laeng. Ala a, ket ganado met datao a, a mangawat iti premiotayo nga Umuna a Gungguna. Lalo ket tallo kadagiti nangabak ket saanko pay ida a nakita iti personal da Errol Abrew (maika-2 a gungguna), Vicente Palcong (maika-3 a gungguna) ken Casimiro Is. de Guzman (maika-4). Da apo Vicente ken apo Casimiro a ket nabasbasakon dagiti sinursuratda idinto ta awan a pulos iti mapalpalatpatak iti kinaasinona ni apo Errol.

Awan pay la ti alassais ti agsapa, kassangpeko pay la a napan nagmarket kadagiti nateng ken prutas nga ilako ni baket iti talipapa, sumanengsengen ti text messages ni Julio Belmes (maikalima). Ganado met a. Isu a pinaspasakon a iti nagdigos, nagsukat. Ket alas nuebe en punto, addaakon iti Regional Training Center ti TESDA. Madama pay laeng ti misa ta maika-11 nga anibersario ti TESDA. Ukkor ni Julio ti kamera a nakadalikepkep isu a pinayapayakon ket nagistambay ngamin iti sango ti opisina. Nakuttong, panglakayen ken mayat ti isemna iti dimteng ken nagdamag no dinno ti yan ti awarding. Inyam-ammona ti bagina nga isu ni apo Vicente. Nagkakatawakami laengen a ta agpadakami a mannurat a taga Ilocos sur ket saankami nga agam-ammo? Asus! Agnanaed ngamin iti Manila ni apo Vicente. Bassit a lakay, narapis ken nakakipis ti dimteng ket agginnargarakgakda met ken ni Julio. Diak ammo no asino daytoy. Inyawatak met iti Tawid News Magasin. “Sika ni Jimmy?” kunana. “Wen, apo,” kunak met. Ket inyam-ammona ti bagina nga isu ni Casimiro Is. de Guzman. “Nagdakkel ti bosesmo iti radio, agallangogan!” kunak ta komentarista ngamin ni apo Casimiro. Ket nagkakatawakami.

Nalpas ti misa. Idi makita ni Jun Valdez, secretariat ti pasalip, nga adukamin nga awardee, inkeddengnan nga irugi ti awarding. Ne, ket awan pay laeng dagiti hurado, ken ni laeng apo Abe Occasion ti adda kameng ti GLU! Nupay kasta, addan dagiti sumagmamano a kameng ti radio ken pagiwarnak iti La Union. Kunak no agkober ta inyam-ammona ti bagina a kas editor-in-chief ti Regional Dyaryo, ngem saan gayam ta isu ni Errol Abrew! Nagsursuratak met idi iti Regional Dyaryo idi ni Ka Roger Salibad ti nangiggem ti Baguio Edition idi taraudi ti 1980’s.

Ni Direktor Alanes ti Regional Training Center ti nangilukat ti programa. Sinaritana ti maipapan ti TESDA. Sa sinaruno ni OIC Director ti TESDA, Francisco B. Jucar, Jr. Awardingen! Pinagsaritada met datao ket inalunoskon nga imbasa ti insaganak, ta namnamaek a pagsaritaendak. Nagsarita manen ni apo Director Jucar maipapan iti globalization, trabaho, dagiti ingpen ti TESDA. Nalpas ti simple laeng a seremonia, ngem awan pay dagiti taga-GLU! Sinarunon ti tree planting.

“Apay a dikam mairaman iti tree planting,” dinamagko ken ni Jun Valdez, ngem saan kano ta adun dagiti kameng (pagiwarnak ken radio) nga agur-uray isu a nagdiretsokami laengen iti conference room.

Merienda. Panangiyam-ammo ti bagi. Balitaktakan kadagiti issues a nagduduma. Dimteng dagiti agkakaguapu ken agkakapintas a taga GLU. Nagsarita manen dagiti dua a director. Impanamnama ni Director Jucar nga agtultuloy iti kontes. Mapagadalan pay dagiti alagaden. Posible a saanen a makipartisipar ti nangabak ti umuna a gungguna. Kunak met: “Sanayakon ti kastoy, isu nga exemptedak kadagiti pakontes ti COVLLA a sarita ken daniw ta maparitan met a makisalip ti nangabak iti first prize, isu nga agkulkulomak lengen ken aghurhuradoak. No paghuradoendakto met ditoy TESDA, mabalin latta!” Imbalesko met a.

“Manon a first prize ti inabakyo, sir, malaksid ti Palanca ken ti TESDA,” inallawat ti napintas a komentarista ti MBC radio, a kasla agur-uray iti batangna a sumarita wenno kayatna ngata nga unaan a, ti naisem a bumabanat iti Bombo Radio La Union?

“Iti kadi Iloko wenno iti Tagalog? Iti daniw wenno iti sarita? Sumagmamano metten dagiti natsambaan. Suma total, iti sangapulo ket dua a tawen nga innak panagsursurat iti fiction, adda metten iti duapulo ket dua nga award a naawatko. One third kadagitoy ti first prize.” Impinalko.

“Kasano ti agsurat iti napintas a fiction, sir?” dinamag manen dagiti dua a media practicum ti MBC. Estudiante dagitoy iti mass communication.

Insingasingko a saan laeng a siak iti mangsungbat kadayta no di ket amin a nangabak no kasano a sinuratda ti sariada ken dagiti hurado no kasano iti inda panagpili. Isu a napagnunumuan a saritaen amin a nangabak no kasano a sinuratda dagiti saritada.

Amin a nangabak ket nagsarita. Malaksid ken ni Vic Palcong nga eksperto kadagiti trade business, nga isu ti liniana, kaadduanna iti nagresearch ken naginterbiu kadagiti isuratda.

“Maysa a detached autobiography a sinuratko idi 1992, pinangabakko a sarita,” kunak ket nagmalangada aminen. “Ngem binaliwak laeng ti kagudua a pasetna, agsipud iti kinaadda ti nagan da apo Peter La. Julian ken apo Prescy Bermudez. Saanak a naginterbiu ken nagreserts no di ket bukodko nga eksperiensa ti insuratko.”

“Isu met laeng a nakapappapati!” Inyagaw ni apo Ed Angco a maysa nga hurado.

“Apay ti sangapuon a niog?” dinamag ni Balasang Djuna Alcantara.

“Agduma ti balikas ti sarita ken ti salaysay. Iti sarita, adda dagiti ramen a kas ti symbolism wenno imaging wenno shadow. Ti sangapuon a niog ket simbolo wenno shadow ti bida. Iti rugi ti sarita, immula ti bida a lalaki ti niog, ket iti gibusna, pagap-apitannan daydi immulana a niog. Nakurapay ti bida idi damo, ket rimmang-ayen iti gibusna. Ti kinarang-ay ket maibilang a langit. Ket sakbay a nakagteng ti bida iti langit, nagtrening nga immuna ditoy Regional Training Center, nakastrek iti trabaho, napan sadiay Saudi ket bimmaknang. Isu a ti Regional Taining Center ti makunkuna a ruangan ti langit ti bida. Isu a napauluan daytoy iti “Ti Sangapuon A Niog Ken ti Ruangan Ti Langit.” Impinalko.

“Succes story,” inyagaw ni apo Ed Angco. “Kadagiti kakastoy a klase ti sarita a pagsalipan, nasken a success story,” impalawag ti hurado.

“We call this didactic literature, apo Ed!” intakderko pay nga innngato ti kanawan nga imak. Ket nagulimek ti amin. Nagpaliiwak iti panagsurat ti kaadduan ken panagurayda ti sumaruno nga ibagak. “Didactic literature means a literature designed more to teach lesson or instruct the reader than to present an experience objectively. Instruct, kunana, isu a generally, ti theme ditoy ti most important element of the story. Daytoy nga instruction, ket ti maipapan kadagiti programa ti TESDA, ken no kasano a makapanunottayo a mannurat iti solusion a mapataudan iti ad-adu pay a trabaho babaen kadagiti resources ti pagilian, dagiti sarita a mangibalat ti kinakurapay, dagiti sarita a mamngtulong ti gobierno a mangidur-as iti ekonomia, tapno saanen a nasken nga agpanaw dagiti skilled workers ken professional ti pagilian, ” Insentimientok ket pinatakder pay ti komentarista ti Bombo Radio La Union ti tanganna idi nagsabat dagiti matami.

Inallawat ti director ti saritaan. Ket nagistoria maipapan ti ethanol, enerhia a mapataud iti unas. Ti coco-diesel manipud iti niog. Ti solar energy. Ti bio-gas. Ken dagiti dadduma pay a resources ti pagilian a kas sungbat ti krisis ti enerhia. Inestoriana pay a ti TESDA National Awardee ita a tawen ket nagtrening iti Welding iti TESDA. Maysa a college drop out. Itan, kontraktoren. Agkonkontrata kadagiti ospital iti centralized oxygene. Saanen nga agaramat ti tangke ti oxygen ti ospital no di ket tubo ken hose laengen ken addaan met daytoy iti electronic gadget a mangibaga ken ag-flash iti screen no bassit ken awanen ti oxygen ti hose. Gapu ta adu ti kontrata ti national awardee, adu met a trabaho ti impaayna. Kunana pay, a posible a saanen a bumaba ti presio ti gasolina, no di ket ngumatnagto, isu a napanunot dagiti kaarruba a nasion iti agpartuat kadagiti sukat ken mangpabassit iti konsumo ti gasolina. Nalimed kano ti tignay dagiti kaarruba a pagilian. Ngem no ditay agridam, amangan no iti masanguanan nga aldaw ket agangkatayo met iti ethanol, idinto ta maysa kadagiti kaadduan a prudokto-agrikulura ti pagilian ket unas.

Ket napagsasaritaan a maipokus koma dagiti sinurat kadagiti pamataudan kadagiti enerhia, trabaho ken baro a takuat a makatulong iti ekonomia ken umili. Dagiti takuat pay laeng idi un-unana a panawen nga us-usaren dagiti immuna a kaputotan a nabaybay-an a no madebelop ket dakkel ti maitulongna iti ekonomia ken makapataud iti adu a trabaho wenno mangidaririag kadagiti nasken a takuaten para iti dur-as. (Futuristic fiction ti tinnagna kadaytoyen naudi. kinapudnona ket ti desalination ti panggepko nga isalip koma, gapu iti kinakurangen ti nadalus a danum a mainum ken pagluto, kasapulanen ti desalination ti danum baybay. Inresertsko payen iti internet no kasano ti proseso ti desalination. Inresertko met ti posible marketna. Nasken ti naun-uneg pay a reserts ken panagadal, nangruna ti marketing strategies nga iparang tapno nakapappapati ti sarita. Ta no saan, amangan no ibaga pay dagiti hurado a “balbalatongka met a mannurat!”)

Next. Dagiti komento dagiti hurado kadagiti naisalip.

Awan ni apo Prescillano Bermudez, isu a da laeng apo Peter La. Julian ken apo Ed Angco ti nagited kadagiti komentoda kadagiti naisalip a sarita.

Daytoy man ti panirigan ni apo Julian iti panangurnosna kadagiti rumbeng a mangabak. Dagitoy dagiti sinapulna iti sarita.

1. in control of language --- iti ababa a pannao, ammo ni mannurat dagiti balikasna nga isursuratna, a saan nga agkarkarawa wenno agpugpugto. Dagiti balikasna ket balikas kano iti panawen a kas iti panawen ti sarita a saan ket a balikas ti sabali a panawen. Nangibaga pay ni apo Julian kadagiti sarita a nabasana a nangab-abak kadagiti pasalip nga awanan iti umno a panawen dagiti balikas: a kas koma iti panawen ti Kastila a nakabasaanna iti balikas a KALABAN. Iti panawen ti Kastila ngamin ken awan daytoy a balikas ni Saluyot. Binabalawna ti nangabak a mannurat, ta insurat ngamin ti author a ti alaen ti bida a kurso iti kolehio ket pre-law! Ket awanen a ti pre-law kadagitoya panawen, ta a no nakagreduarka iti four year course ket mabalinmon iti mangala iti abogasia. Kinudkod pay ti ma0nnurat ti tuktokna iti panangaminna ti biddutna. Binabalaw pay ni apo Julian ti panagaramat dagiti dadduma kadagiti adu nga English ken Tagalog iti saritada, a kasla kano saan nga ammo ni mannurat iti agsao iti bukodna a dila. (Wen met ketdi a, saan? Ngem no iti dayologo, a ket kasano a sumungbat iti Iloko ti saan nga Ilokano? Kasano a kasao ni Ilokano ni Tagalog no di ag-Tagalog?)

2. panagpili iti tema a suraten --- wen met ketdi a, salip daytoy isu a nasken met a pilien a ti isalip a tema wenno topiko. Adda ti mensahe ken ibagbagana.

3. logic -- lohika ti sarita, a saan a ngalawngaw ti maisurat. Adda ti kinapudnona, a kas iti imparang. Ket sinaggaysana dagiti sarita a naisalip nga awanan iti lohika. Kunana a masapul nga in control of the facts ti author. Kadagiti nagreserts ken naginterbiu, nasken nga ammuenda ti kaipapanan ti facts iti salaysay wenno damag ken ti facts of the reword ti fiction. (Isu met ti kunkunak daytoy kadagiti komentok, adu dagiti sarita a naipasalaysay, agsipud ta imbasarda ti sarita iti actual facts, wenno akto a mapaspasamak ket nalipatanda nga agsursuratda iti fiction wenno bunga ti panunot. Ket no bunga ti panunot ti suraten, nasken ngarud ti facts of the reword wenno i-reword, balbaliwan nga ibalikas dagiti nasagap a kinapudno).

4. the story must be bearer and interpreter of cultural heritage -- wen met ketdi, a, nasken a nakail-Ilokano ti sarita, ta Iloco fiction ngarud, saan? Nasken ti panagiray iti kultura ni saluyot.

5. manner of execution --- no kasano kano a trinatar ti topikom ken wagas ti pannakaisuratna.

6. characterization -- nakapappapati a karakter, a saan laeng nga iti sao, no dipay ket iti aramid ken kinaasino

Kastoy met ti panirigan ni apo Ed Angco:

1. Nagsennaay ta kas iti umuna nga agpang iti panagpili kadagiti nagsasalip, ta umuna kitaen ti technicalities. Ket natakuatanna a kagudua ti naisalip iti nagsalungasing. Ngem insarwagda ti leniency wenno pannakapakawan gapu iti kinabassit ti nakisalip, santo pay la madiskualipay ti kagudua, amangan no saan a magustuan ti TESDA.

2. mastery of language -- grammar, kunana man. Kas ken ni apo Peter, a nasken nga ammo ni author ti isursuratna.

3. Facts -- nasken a nakapappapati dagiti maisurat.

4. symbolism ken imagery -- (wen a, kaniak a biang, iti ngamin fiction wenno iti short story ket nasken ti VERSIMILITUDE -- the quality of being lifelike or true to actuality. Daydiay symbol wenno imagery ti sarita ket maysa a lifelike wenno kapada ti isimsimbolo.

5. mechanism -- ti panankaisuratna

6. TVET (techvoc) impact --- ta ngamin ket mausar kano para iti information drive dagiti sinurat, isu a nasken a success story ti suraten.

NAPINTAS ti pakabuklan ti komento dagiti hurados. Nakapidut ti kaadduan kadagiti tips ti panagsuratan. Ken ti sumaruno a panirigan iti indanto manen panagpili. Ket kadagitoy nga imbagada, manamnama a mas napimpintas manen dagiti sumaruno a maputar a sarita. Ta naibagadan dagiti paniriganda nga agpili. Ken wen, nalabit nga isudanto manen dagiti aghurado.

Isagaanyo ngaruden ti pakisalipyo! Dagiti success stories iti trade business, wenno ti kapintasan iti amin, dagiti sarita a mangited iti impormasion iti pamataudan iti trabaho ken solbar ti krisis ti enerhia.

Kas iti sinarita ni apo Director Jucar, adda ti nakadakdakkel a potential ti tawwatawwa a kas lubricant. Ngamin kunana, nga idi ubing pay laeng ket mapalpaliiwna kadagiti agdapdapil a ti tutot ti tawwatawwa ti mausar a kas lubricant a saan ket a grasa. No madebelop kano daytoy, ket adu ti maprodius, di makasayan ti panagangkat kadagiti lubricant? Makapataud pay ti adu a trabaho ken makatulong iti ekonomia.

Nalaka a narigat daytoy a pakontes ta nasken ti panagsukisok ken panageksperimento. Daytoyen ti pakabennatan ti inalat ti maysa a mannurat.
Kasla datayo a mannurat iti nadutokan, dinutokan ti TESDA nga agdiskubre, saan? Mabalin latta met a, apay ket a saanen? Akem met ni mannurat iti agisurat kadagiti pamataudan ti dur-as, a kas napusgan a co-creator ti Namarsua.

Kunkunak ngarud iti bagik: idi un-unana ket imbaot wenno inirik ti pamay-an kadagiti nagapas. Ngem adda ti nakapanunot iti rice thresher a de-pidal, sa nagbalin a de-gasolina, ket agsipud ta nanginan iti agdama ti gasolina, nagbalinen a de-kuriente! Mabalin met a suraten daytoy. Wenno no asino ti nakaimbento ti kuliglig wenno Kubota a hand traktor ken naikkan iti trailerna ken mabalin payen a pagluganan nga agudong! Mabalin met suraten daytoy ket, saan? Ken adu dagiti imbento ken takuat a nakaited iti nam-ay ken tulong iti kaadduan, saan laeng nga iti itdenna a trabaho no dipay ket nakatulong iti ekonomia. Enterprise based kuna ti TESDA kadagitoy. No makapartuatka iti pagimbagan, i-TESDAM tapno matulongandaka no kasano nga idur-as, ilako ken no sadino ti pangalaam ti pagpuonam ken matarabaydaka a rumanga-ay. Ta kastoy ngarud ti akem ti TESDA iti enterprise based education a makunkuna. Agang-angkatayo iti ballasiw taaw kadagiti raw materials kadagiti aramiden a papel idinto ta ppupuorantayo dagiti garami a posible a pagtaudan ti maaramid a papel, asus!

Agbalin a scientist ni mannurat? Apay ket a saanen?

TI salip ti sarita iti TESDA ket ininawna iti pannakaipasngay ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana. Baro a rupa a simiasi iti “sumalasu” a sarita: dagiti sarita a nalemmes iti sennaay, inrareb iti leddaang, binartek iti sentimiento, blha, blah, blah, blah!; dagiti sarita a no saan a mangbagbaga wenno mangaskasaba ket nadaripespes iti lua ken luluasit; dagiti sarita a naipadron kadagiti sinurat; dagiti sarita nga angot-simbaan ken sarita a naglubnak ken naguper iti ayat ken relihion.

Ti salip iti TESDA ket ipasngayna ti kabarbaro a rupa ti Literatura Ilokana: dagiti sarita a maawagan iti literature of hope and growth. Literatura ti panagbalbaliw ken dur-as. Ipasngayna dagiti sarita a makainspirar iti biag, dagiti sarita a mangpidut kadagiti linabag ti naburaken nga ekonomia; dagiti sarita a mangungaw ti kinakurapay; dagiti sarita a mangtulong ti gobierno a saan ket a mangirurumen; sagiti sarita a mangparnuay kadagiti ad-adu pay a trabaho; ken ii ababa pannao, dagiti sarita ti napudpudno nga Ilokano.

Yiddekmo ngarud, mannurat, tapno maipasngayen ti kabarbaro a rupa. Suportaran ti Salip ti Sarita iti TESDA!

Ala ngarud! ##

Monday, September 05, 2005

SPEECH KANO MET A!

TESDA ITI MAIKA-11 NGA ANIBERSARIO

Imbasa ni JAIME M. AGPALO, JR. idi inawatna ti Umuna a Gungguna iti Salip ti Sarita iti TechVoc. iti maika-11 nga anibersario ti TESDA.


Umuna ti amin, kablaawak iti narang-ay a maika-11 nga anibersario ti TESDA! Agbiag ti TESDA! Kablaawak met ni apo Regional Director Washington Agustin ken dagiti amin a kakaduana iti anepda a mangidur-as kadagiti panggep ken programa ti TESDA. Nabara met a kablaaw kadagiti opisiales ken kameng ti GUMIL La Union a kasinnaranay ti TESDA iti naballigian a pasalip ti sarita. Kablaawak met dagiti agkakaguapo ken agkakapintas a trainees. Agbiagkayo, apo!

Ti pannakairaman dagiti mannurat iti pannakaiwaras ken pannakaidateng kadagiti impormasion maipapan kadagiti panggep, programa, annuroten, alagaden ken ingpen ti TESDA ket dakkel nga addang. Maysa a nabileg nga addang. Wen, nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti pagsayaatan ken pagrang-ayan ti sapapasap. No sapasap no kuna, amin amin nga umili! Saan a ti pagsayaatan dagiti mannurat wenno ti pagsayaatan ti TESDA no di ket pagsayaatan ti amin nga umili. Nasken nga agtinnulong dagiti mannurat ken ti TESDA para iti panagdur-as.

Wen, akem ni mannurat iti kanayon a bumalballaet, makitinnulong iti amin a mangipagpagna iti panagdur-as. Adda met ti pulitika ni mannurat. Isu daytoy ti panangikampaniana kadagiti dur-asan babaen iti plumana. Akem ni mannurat ti makitinnulong iti gobierno para iti ad-adda pay a panangpabileg ti kabaelan ni Pinoy a kas mapangnamnamaan ken progresibo nga umili.

Kas maysa a piksionista, saan a kabarbaro kaniak iti panangigamer kadagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratek a piksion. Maysa a rason ngata ket impluensia daytoy a kas maysa met nga agiwarwarnak. Ti maysa pay a rason ket ti balakad ni Phil. Information Agency Infocen Manager ti Abra, Mr. Prescillano Bermudez: “Jim, napintas nga ilaga dagiti programa ti gobierno kadagiti sursuratem, makatulongka la ngaruden iti gobierno, makatulongka pay kadagiti umili, dika pay maibusan iti suraten ken kangrunaanna, makasuratka pay iti napintas…” daytoy man ti patigmaan ni Mr. Bermudez idi 1995 kaniak. Ket pinatik ni Mr. Bermudez, isu nga idi scriptwriternak iti radio, saanak a pulos a maibusan iti suraten. Nagpaayak a kas scripwriter, copywriter ken translator ti Mt. Province Broadcasting Corporation manipud 1992 agingga 1997.

Informative, developmental short stories, literature of hope and growth ti pangawag kadagiti literatura a maipapan iti panagdur-as. Isu a kadagiti padak a mannurat, makunak a napintas a suraten dagitoy. Iti maysa pay a sarita a sinuratko nga agur-uray iti pakisalipanna ket maipapan iti Village Technology ti TESDA, maipapan iti ONE TOWN ONE PRODUCT a programa ti gobierno.

Itultuloytayo ngarud iti agtitinnulong!

Palubosandak man a mangibinglay met iti ababa a balikas kadagiti trainees: kakabsatko a trainees: Ipapatiyo, igaed ti agsursuro. Adda kadagiti ad-adalenyo ti kinaasinoyo iti masakbayan. Ti inkay panagsursuro ditoy Regional Training Center, saan laeng a dayta pannakasursuroyo iti skills a pagbirokyo iti trabaho no dipay ket kangrunaanna iti amin iti pannakamuliyo a kas progresibo nga umili. Mausaryo man wenno saan dayta skills nga inadalyo ditoy training center, agnanayon, ken inaldaw a mausaryo ti pannakamuli ti kinataoyo ditoy a kas progresibo nga umili. Napateg unay-unay daytoy pannakamuli ti kinatao. No namuli a kinatao no kuna, addaan iti nabukel a kinatao: buo ang loob, addaan iti naraniag nga arapaap iti biag ken addaan iti determinasion a manggun-od kadayta nga arapaapna iti biag. Iti ababa a pannao, iti kaaddayo ditoy RegionalTraining Center, addakayo iti umno a direksion iti biag. Daytoy umno a direksion iti biag iti kangrunaan ti amin.

Sadiay Baguio, naynay a maimbitaranak kadagiti unibersidad ken kadagiti pasken saan laeng nga agsarita maipapan iti literatura no dipay ket aglektiur wenno iti Poetry Reading. Wenno saan ket mainterbiu con lektiur dagiti estudiante. 2004 idi napagsasaritaanmi kada UP Baguio Chancelor Dr. Priscilla Macansantos ken ti GUMIL Founder ti Northern Christian College (dita downtown) ken professor itan ti UP Baguio Elizabeth Calioanagan maipapan iti Poetry Reading nga esponsoran ti National Commission for the Culture and the Arts. Kuna man idi dagiti dua nga educators: napintas a tema ti PANAGSUBLI. Isu dayta ti tema ti poetry reading a nakipartisiparak: PANAGSUBLI. Panagsubli iti nakamulian iti kinatao. Panagsubli iti nangrugian iti panagbalbaliw iti nadur-as ken progresibo a biag.

Adu dagiti banag a napipintas iti panagsubli. Ngem ti kapipintasan iti amin a panagsubli ket ti panagsubli wenno panagawid pay ketdi iti nangmuli wenno nakamulian iti kinatao. No sadino iti nakamulian ti kinatao a kas progresibo nga umili, napintas iti agsubli. No sadino ti kaunaan a nakasarakan iti umno a direksion iti biag, napintas iti agsubli. Napintas ti agsubli ditoy Regional Traning Center, kakabsatko a trainees.

Ti TESDA ket nabuangay iti 1994. Isu nga eksakto a maika-11 nga anibersariona itan. No diak nga agriro, ti TESDA ket manipud iti defunct National Manpower and Youth Council (NMYC) under the Office of the President. Ket iti panagbalinna a TESDA, nagbalinen a maysa nga ahensia ti gobierno. Ti sistema ti edukasion sakbay a nabuangay ti TESDA ket dua laeng ti mangimaton: Commission on Higher Education a mangimaton iti higher education ken ti Department of Education Culture and Sports a mangimaton iti basic education. Ngem itan, nagkatlon, nairamanen ti TESDA a mangimaton ti Post-Secondary Non-degree (middle-level manpower). Ti NMYC a nagbalin a TESDA, a kas ti National Media Production Center a nagbalin a Philippine Information Agency nga ahensia da Mr. Peter La. Julian a sigud nga OIC ti Cordillera, Mr. Prescillano Bermudez nga agdama Infocen Manager ti Abra ken Mr. Ben Pacris nga agdama Infocen Manager ti Ilocos Norte, and yes, ni pay Manong Hermie Calica.

Kayatko nga ibaga, sipapannakkelak a mangibaga, ngatreningak met ditoy Regional Training Center idi 1984. Trainee iti Ref and Aircon Technician.

Nupay saanak a nagballigi a kas maysa a ref and aircon technician, dakkel ken nakadakdakkel la unay ti pannakamuli ti kitaok iti daytoy nga institution. Sakbay a nagtreningak ditoy Regional Training Center, awananak iti direksion iti biag. Napidutko ti kinataok, namuli ti kinataok, nabukel ti kinataok ket naaddaanak iti determinasion a manggun-od kadagiti arapaapko iti biag. Iti ababa a pannao, naaddaanak iti umno a direksion iti biag. Utangko daytoy iti Regional Training Center!

Isu a maysa kadagiti kapipintasan a napasamak iti biagko daytoy nga innak manen panagsubli kalpasan iti 21 a tawen. Saan laeng nga iti panangawatko iti kangrunaan a premio ti pasalip, wenno ti pangawatko ti maika-22 a premiok iti panagsuratan, no di ket panagsubli tapno pabaroen manen, renewal iti pannakabukel manen ti kinataok iti daytoy nga institution. Agyamanak unay TESDA iti panangpasangbayyo manen kaniak.

No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken awan iti umno a direksion iti biag, iti literatura, narigat iti makaapit iti 22 a premio; narigat iti mangabak iti most prestigious literary award giving body ti pagilian nga isu dayta ti Carlos Palanca Awards, 1st apo, ‘toy numo ti biag idi tawen 2000. No awan dayta namuli ken nabukel a kinatao ken umno a direksion iti biag, narigat ti mangabak iti 1st Prize iti daniw a Tagalog iti Home Life Magazine lalo ti kasalisal ket dagiti nalalatak ken agkakalalaing a literary figures ken dagiti literary mentor ti pagilian. Narigat a gun-oden dagiti arapaap iti biag no awan dayta nabukel a kinatao ken umno a direksion ti biag.

Isu a kadakayo a trainees, saan laeng a ti masursuryo ditoy nga skills ti importante no dipay ket dayta pannakamuli ti kinataoyo a kas progresibo nga umili. Addakayo iti umno a direksion iti biag. Dayta ti kadadakkelan a masursuroyo iti daytoy nga institution a kas met iti nasursurok.

Isu nga ipapatiyo koma iti agsursuro tapno agbalinkayo a progresibo ken mapangnamnamaan nga umili.

Agbiagkayo a Trainees! Agbiag ti Regional Training Center! Agbiag ti TESDA! Agbiag dagiti mannurat!!

Agyamanak unay, apo! ###


+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Iti sumaruno, kailian, ipostek ti panirigan dagiti hurado, no kasano iti inda panagpili. Ken ti bukodko met a panirigan kadagiti panirigan dagiti hurado.