Thursday, December 23, 2004

DANIW PANGASINENSE MAN MET

Padasek man met ti agdaniw iti Pangasinense. Ti Iluko bersion daytoy ket nangabak iti Umuna a Gungguna iti Salip iti Daniw 1995 ti GUMIL Pangasinan...



IKAERMEN NA MANAG-ANLONG


Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapoy espiritu
Na panaoy ampetang,
No di kapataktakot ya aniani
Ed Pantabangan tan Calaca,
Ya Ambuclao tan Binga.
Agak la umsempet ed Bangayao:
Na paraiso na manlelegep,
Sumisigay tan bumabantak,
Kumikitang tan bumulibuli,
Pumapalaoy tan lumalarganete.
Agak la unsempet ed Bangayao –
Ta panoko lan anglongan
So Puro Sisay tan Pallangan?
Aramay hundred islands ed Alaminos?
Aramay salambaw ed dayat?
Aramay singa diamante
Ya bura na daluyon ed Punta,
Dimad Sabangan tan Buyog?
Dimad berden Palandey Dayasdas
Ya abong na manok tan bayawak?
Si ama ya mambabagot na kogon?
Si bilas Erning ya man-uuring
Ed kamelegan ya bulkan?
Aramay uugaw ya mansasaltok
Na dakumo tan ballasoy?
Si ayro Aida ya manpapaud?
Aramay bibii tan akukulaw
Ya manpoportiwan
Ed papag sirong na niog?
Aramay lalaki ya mansesellem?
Aramay mamasiken ya
Man-aayuman na sigay
Ed naugip ya gilig na dagat?
Aramay mamarikit ya
Mangagaur na sibitsibit?
Aramay papa na mangagalaw
Ed tapaw na ilog?
Aramay kannaway
Tan uwak ya untitikyab
Ed inektarian pukok?
A, agkola la ira maanlongan
Ta binuldoserda lay
Panlandey ya pan-anlongak.
Agak la unsempet ed Bangayao:
Ta agko la naebetan
So tepetda ray anako—
No aken dimmiket
So amputin buwer
Ya pangagalawan-pan-uusilan?
No iner so nilada
Ramay tarukoy,
Aramay umang tan balat?
No aken ya ambanget
So madukdok
Ya aragan tan pallippa,
Arosip tan pukpoklo,
Kulot tan balballulang?
No aken ya anggapoy
Naalada ed tangrib
Ya kusileng tan susuktoen,
Ya susom-balasang tan pusapusa,
Ya talaba tan takudog?
No aken anggapoy nasukilda
Ya kappo tan bukawil,
Ya bayyat tan tukmem,
Ya gerretan tan sungetan?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay malegepan
Ya panapana tan maratangtang,
Ya badong-badong tan susom-baboy,
Ya mellet tan kalwit?
Anggano manrosas lay bagbag
Anggapo lay naala
Ya kurita, pusit tan talanggutang?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta anggapo lay masigayan
Ya bidaw-bidaw tan pingka,
Kabalias tan bulegleg,
Ya talakitok tan lamayan,
Ya malaga tan ikuran?
Ta anggapo lay nakitangan
Ya bisugo tan igat?
Ta say monamon ya nasalambaw
Et agla nayari ya kilawen
Ta aggano no manlulukso
Taway krudo.
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko la naebetan
so tepetda ray anako –
No aken ya naiyalis ed Tubag
So kalapaw nen laki;
No iner so nilada
Ramay tanem nen bae
Ya mangga, santol, tan suha,
Ya bayawas, kasoy, tan sarguelas,
Ya lomboy, niog tan langka,
Ya kamoteng-kahoy, tugi tan ubi?
Agak la unsempet ed Bangayao
Ta agko naitepel so ermen
Ya kasalat na sonatay
Panaoy ampetang,
Ta sana ney lay
Unabet ed siak
Aliwan kansion na andidit,
Kuriat, riari, pilat tan karag
No di say ungol na higante
Na cool-fired power ya makina
Ya man-uta na gita.
Agak la unsempet ed Bangayao
Say lugar na naidaton
Ed sakim na altar
Na panagaligwas.


JIMMY M. AGPALO, JR.
Relocation Site, Brgy. Pangascasan
Sual, Pangasinan
Nobiembre 22, 1994

7 comments:

abril said...

mang jim, di kad adda iti iluko.com ti ilukona daytoy a daniw? ala, merry christmas, manong, agraman iti sibubukel a pamiliam.

jim agpalo, jr. said...

naimbag met a paskuam, abril, adingko....wen, ti ilukona ket adda sadiay iluko.com...maysa a sarindaniw...

joel said...

ka jimmy

naimbag a paskua ken nagasat a baro a tawen, kaka! wen, ta pangasinense a daniw, ikkam. ay, agsuratka iti adu iti dayta a lengguahe, samonto isumitir para publikasion iti NCCA. Mawaw ti area ti Philippine Literatures kadagiti kakasta.

joel

ariel said...

Jim,
Come on! More! Kayatmi ti makabasa pay iti Ibaloi.
Rugian ti renasans dagiti daniw nga aggapu iti Amianan.
Amianan Literature ti awagko kadagitoy a pakairaman ti
Iluko, a speck in the sky, to say the least.

Ariel

rva said...

magusgustuak unay ti locale color daytoy a daniwmo, mang jim. immuna a nabasak iti antolohia ti gumil pangasinan. nalagipko daytoy a daniwmo idi lumabaskami idiay sual iti daydi papanmi panagpasiar idiay hundred islands idi kanikadua a tawen.

jim agpalo, jr. said...

joel: agyamanak iti isasangbaymo

rva: iti haywe, no makitam diay simburion jay planta, sadiayak idi nga agsursurat, saan laeng a para iti Amianan Magazine, Saringit Chronicle no dipay ket kadagiti drama iti radio, hehehe! kayatko laeng nga iyebkas ti adda a rikriknaek isu anasuratko dayta...ngem idi inkontesko, nangabak ketdin...inaramatko manen ti ideana a kas epilogo iti TUPA a nangabak iti palanca, ta kurangsa ti peksa iti daniw ta siak kano "nasagasaan na makata" kunada idi awatek ti premio...kayat ni apo Leoncio Deriada nga ipablaak ti Tagalog bersion, ngem siak ti nagbabawi...ketdi, ti nayon wenno kasilpo daytoy a pasamak ti impablaakna HOMELIFE Magazine idi Enero itoy a tawen..

apo ariel: ti pangasinense a translation daytoy a daniw ket tinulongannak ni kaingungot, a maysa met a Pangalatok...antak met balet man-pangasinan, pero, daiset labat, hehehe! Ibaloi, kunam? dagiti laeng NABALOI words ti ilalaokko iti daniwko a Tagalog nga impablaak ti HOMELIFE...lalaokak pay daytoy iti Pangasinense, Iluko, Kalinga, Kankanaey, depedne ti setting ti daniw..mamatiak ngamin a ti rumbeng a maawagan iti national language ket nagtitipon a lenguahe ti pagilian a saan ket a Tagalog only...

ariel said...

Dear Jim:
absolutely! let us stop this masquerade about tagalog as the lingua. it is not so and it should be so. all writers of our literatures should resist this concept of tagalog dominace b/c it is not productive. but writers like us should help, exactly the way you are doing now. this is not only to put a "local color" (this is an oppressive term if we are not careful and conscious!)but to be honest in painting the human condition with the word that speaks to us as we write.

this means that: we must all--all--work together to permit the repertoire of the national language to surface and come about. we just cannot sit back and relax. otherwise, we are as guilty as the enemy whoever is he. what does this mean? that we need to sustain our efforts at a conscious and creative language engineering. we need not apologize. in my theoretical works, i call this linguistic democracy. this is the only way to account our sense and reality of multiculturality and diversity. in the philiippines, as is elsewhere, we are not people--we are peoples.

so there you are, jim. go on. happy new year.
ariel